پیرس و رابینسون ساختار را وسیلهای رسمی جهت فراهم آوردن عدمتمرکز و تمرکز سازگار با نیازهای سازمانی و کنترلی استراتژی می‌دانند (پیرس و رابینسون، ۱۳۷۷، ۳۸۰).
از دید آنها چون ساختار فعالیت‌های کلیدی و منابع مؤسسه را بههم پیوند می‌زند، بنابراین باید با نیازها و تقاضای استراتژی مؤسسه کاملا هماهنگ باشد (پیرس و رابینسون، ۱۳۷۷، ۳۹۶).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

همچنین، انتخاب ساختار باید توسط استراتژی مؤسسه تعیین شود، ساختار باید فعالیت‌های کلیدی یا واحدهای عملیاتی استراتژیک را از هم تفکیک کند تا از طریق تخصص، پاسخ به محیط رقابتی و آزادی عمل، کارآیی افزایش یابد (پیرس و رابینسون، ۱۳۷۷، ۳۹۹).
چایلد (۱۹۷۲) نیز اعلام کرد که سیاست‌های داخلی سازمان، شکل ساختار را تعیین می‌کند (هال، ۱۳۷۶، ۱۶۸).
همچنین، دو پژوهشگر به نامهای گالبرایت و ناتانسون در کتابی که با عنوان “اجرای استراتژی: نقش ساختار و فرایند” در ۱۹۷۸ منتشر کردند نیز ارتباط بین استراتژی و ساختار را با تاکید بر استراتژیها تولید، به شرح جدول ذیل برقرار نمودند (فامبران، ۱۹۸۶، ۳۸)

جدول ۶- رابطه استراتژی-ساختار از دید گالبرایت و ناتانسون
استراتژی	ساختار
تکمحصولی	وظیفهای
تکمحصولی (ادغام افقی)	وظیفهای
رشد از طریق کسب (استحصال) کسبوکارهای غیرمرتبط (برای هولدینگها)	کسبوکارهای مستقل مجزا
تنوع همگن خطوط تولید از طریق رشد داخلی و استحصال	چندبخشی
چندمحصولی در مناطق مختلف جغرافیایی	سازمان جهانی (جغرافیامحور)
منبع: فامبران، ۱۹۸۶، ۳۸

۲-۱۱-۳- رابطه استراتژی-فرهنگ
فرایند مدیریت استراتژیک تا حد زیادی در چارچوب فرهنگ خاص سازمان به اجرا در می‌آید. لورش دریافت که در شرکت‌های موفق مدیران اجرایی، از نظر احساسات و عاطفه، خود را به فرهنگ سازمان متعهد می‌دانند. ولی او به این نتیجه رسید که فرهنگ می‌تواند از دو راه مهم مانع اجرای مدیریت استراتژیک شود. نخست، ‌اغلب مدیران از اهمیت تغییراتی که در شرایط ومحیط خارج سازمان رخ می‌دهد، غافل می‌مانند، زیرا باورهای بسیار قوی آنها را نابینا می‌کند یا مانع از دید آنها می‌شود. دوم، اگر فرهنگ خاصی در گذشته اثربخش بوده است، واکنش طبیعی این است که حتی زمانیکه، از نظر استراتژیک، تغییرات عمدهای رخ می‌دهد، باز هم خود را پایبند آن می‌دانند. یک فرهنگ سازمان باید تعهدی که افراد و اعضای سازمان به یک هدف مشترک دارند، تأیید و حمایت نماید. آن باید شایستگی، شور و علاقه مدیران را کارکنان را افزایش دهد. (دیوید، ۱۳۷۹، ۲۸۹)
فرهنگ سازمانی بر تصمیمات سازمان اثراتی شگرف می‌گذارد و ازاینرو بههنگام بررسی عوامل درونی (در اجرای مدیریت استراتژیک) باید آن را موردتوجه قرارداد. اگر سازمان بتواند در اجرای استراتژی‌ها از نقاط قوت فرهنگ بهره گیرد (مانند رعایت اصول اخلاقی یا پایبندی بسیار شدید به باورها و اعتقادات معنوی) در آن صورت مدیریت می‌تواند هر نوع تغییری را به راحتی و بسیار سریع انجام دهد و به اجرا در آورد. ولی، اگر فرهنگ سازمان به گونهای باشد که تغییرات استراتژیک را تأیید ننماید، موجب کاهش اثربخشی خواهد شد یا حتی غیر مولد می‌شود. امکان دارد فرهنگ سازمانی در برابر استراتژی‌های جدید به مخالفت بپردازد که چیزی جز ابهام، گیجی و سردرگمی به بار نخواهد آمد. فرهنگ سازمانی باید به گونهای باشد که افراد با شور و علاقه استراتژی‌های تدوین شده را بپذیرند. دو پژوهش‌گر به نام‌های آلاری و فیرسیروتو نیاز به درک فرهنگ را مورد تأکید قرار می‌دهند: “هنگامی‌که شرکتی در صدد تغییر دادن مسیر استراتژیک برمی‌آید، فرهنگ سازمانی می‌تواند مشکلات و مسایل غیرقابلحلی را که شرکت با آنها روبه‌رو می‌شود، توجیه کند. فرهنگ “مناسب” نهتنها به‌صورت روح و بنیاد تعالی بخش سازمان در می‌آید، بلکه ادعا می‌شود که موفقیت یا شکست اصلاحات حول محور توانایی‌ها، زیرکی و فراست مدیریتی می‌چرخد که بتواند در زمان مناسب و هماهنگ با متحول ساختن استراتژی‌ها فرهنگ متحرک و پویای سازمانی را تغییر دهد” (دیوید، ۱۳۷۹، ۲۸۹).
در تحقیقاتی که در زمینه مدیریت استراتژیک انجام شده، آن طور که باید و شاید به ارزش‌های بالقوه فرهنگ سازمانی توجه نشده است. نادیده انگاشتن اثراتی که فرهنگ بر روابط بین واحدهای وظیفه‌ای سازمانی دارد می‌تواند به ایجاد موانع بر سر راه ارتباطات منجر شود و سازمان نتواند خود را با شرایط در حال تغییر وفق دهد. وجود نوعی تنش بین فرهنگ و استراتژی‌های سازمان امری اجتنابناپذیر است، ولی می‌توان این نوع تنش‌ها را مهار کرد، به گونهای که کار بدانجا نرسد که روابط تیره گردد و فرهنگ کینهتوزی و عداوت بر سازمان حاکم شود. اغتشاشی که در سازمان بین اعضا به‌وجود می‌آید، ‌باعث خواهد شد که فرایند تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی‌ها مخدوش شود. از سوی دیگر، اگر فرهنگ سازمانی به گونهای باشد که فرایند تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی‌های سازمانی را حمایت کند، ‌کار مدیریت بسیار آسان خواهد شد. (دیوید، ۱۳۷۹، ۲۹۰)
اگر فرهنگ سازمانی با استراتژی آن سازگار باشد، اجرای استراتژی بسیار راحتتر می‌شود. دیدگاه کاتر و هسکت در مورد فرهنگ سازشکار براین اساس قراردارد که فرهنگ سازمانی باید بر پایهای استوار گردد که بر گروه‌های ذینفع اصلی، مانند کارکنان، مشتریان و سهامداران توجه خاص معطوف گردد و بدینگونه چنین اطمینان به‌وجود آید که اگر به ناگزیر استراتژی تغییر کند، فرهنگ سازمانی را هم می‌توان تغییر داد. اگر استراتژی سازمان با فرهنگ آن سازگار نباشد نمی‌تواند به‌صورتی موفقیتآمیز آن را به اجرا درآورد. (استونر، ۱۳۷۹، ۴۹۴).
گاهی، بدان سبب که ماهیت فرهنگ سازمانی به‌گونه‌ای است که از زاویه روابط بین واحدهای وظیفه‌ای شرکت موردتوجه قرار می‌گیرد، نقاط قوت و ضعف سازمان (از نظر این پدیده) نادیده انگاشته می‌شود. بنابراین، برای استراتژیست‌ها مسأله مهم درک این مطلب است که سازمان موردنظر یک سیستم اجتماعی-فرهنگی است. اغلب، روابط بین فرهنگ و استراتژی‌های سازمان تعیینکننده موفقیت شرکت می‌باشد. در حال حاضر، چالشی که پیشروی مدیران استراتژیک قرار دارد این است که باید بتوانند در فرهنگ سازمانی و شیوه اندیشه (مجموعه افکار) افراد تغییراتی ایجاد نمایند که فرایند تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی‌ها مورد تأیید قرار گیرد. (دیوید، ۱۳۷۹، ۴۶۰)
استراتژیست‌ها در راه ایجاد و حفظ جنبه‌هایی از فرهنگ موجود که استراتژی‌های پیشنهادی جدید را پشتیبانی می‌کنند نباید از هیچ کوششی فروگذار کنند. باید جنبه‌هایی از فرهنگ موجود را که با استراتژی پیشنهادی در تضاد است شناسایی کرد و آن را تغییر داد. نتیجه بسیاری از تبلیغات نشان می‌دهد که اغلب استراتژی‌های جدید در واکنش نسبت به بازار تدوین می‌شوند و نیروهای رقابتی آنها را تعیین می‌کنند. بدیندلیل، معمولا روش اثربخشتر این است که فرهنگ یک سازمان تغییر یابد تا در خور یک استراتژی جدید شود، نه اینکه استراتژی را تغییر داد تا در خور فرهنگ حاکم بر سازمان شود. برای تغییر دادن فرهنگ سازمانی راه‌ها و روش‌های زیادی وجود دارد، که از آن جملهاند: فرایند کارمندیابی، گزینش، آموزش دادن به کارکنان، انتقال افراد از واحدها یا بخش‌ها به جاهای دیگر، ارتقا دادن افراد، تجدید ساختار یا طرحریزی سازمان، الگوسازی برای ایفای نقش و تقویت رفتارهای مثبت (دیوید، ۱۳۷۹، ۴۶۶).
شاین براین باور است که برای ایجاد رابطه بین فرهنگ و استراتژی‌های سازمان باید به عوامل زیر توجه کرد (دیوید، ۱۳۷۹، ۴۶۸):

1. 1. فلسفه، اساسنامه، آییننامه رسمی سازمان و مطالبی را که بههنگام کارمندیابی، گزینش و جامعهپذیری کارکنان تازهاستخدام مورد استفاده قرار می‌گیرد.

1. 1. طرحریزی فضاهای فیزیکی، نماها و ساختمان‌ها.

1. الگوسازی برای ایفای نقش، یاد دادن و مربیگری که به وسیله رهبران انجام می‌شود.

• . سنایی، پیشین، ص ۲۱۳. ↑

• . The Islamic Factor ↑

• . Islamic Extremism ↑

• . Shireen T. Hunter. Islam In Russia: the Politics of Identity and Security, (The Center for Strategic and International Studies, 2004), p. 327 ↑

• . Regional Rivalries ↑

• . Regional Security ↑

• . Regional Environment ↑

• . اکبری، پیشین، ص ۲۱۵. ↑

• . Lena Jonson, and Roy Allison, “Central Asian Security: Internal and External Dynamics”, in: Central Asian Security: the New International Context. Lena Jonson and Roy Allison: Editors, Royal Institute of International Affairs. (2001). p.4 ↑

• . Ibid ↑

• . Interaction ↑

• . حاجی یوسفی، پیشین، ص ۱۲۰. ↑

• . Spatial ↑

• . Situational ↑

• . Ideational ↑

• . حاجی یوسفی، پیشین، ص ۱۲۱ -۱۲۰. ↑

• . Jean Clermont ↑

• . Inter Subjective ↑

• . Perception ↑

• . حاجی یوسفی، پیشین، ص ۱۲۴-۱۲۱. ↑

• . Comparative Study ↑

• . Behavioralism ↑

• . جهانگیر کرمی، «تحوّل نظریهپردازی در سیاست خارجی»، فصلنامۀ مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز (ایراس)، سال اول، شمارۀ دوم، (زمستان ۱۳۸۵)، ص ۱۴۸. ↑

• . James N. Rosenau ↑

• . کرمی، پیشین، ص ۱۵۰. ↑

• . حاجی یوسفی، پیشین،ص ۱۴. ↑

• . Foreign Policy ↑

• . Formulation ↑

• . Implementation ↑

• . محمد حسین خوشوقت، تجزیه و تحلیل تصمیم گیری در سیاست خارجی، )تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه، چاپ اول، ۱۳۷۵(، ص۱۴۵. ↑

• . هوشنگ مقتدر، سیاست بینالملل و سیاست خارجی، )تهران: موسسۀ خدماتی- انتشاراتی مفهرس، چاپ اول، ۱۳۷۰(، ص۱۰۴. ↑

• . Objectives ↑

• . Instruments ↑

• . Systems ↑

• . حاجی یوسفی، پیشین، ص ۵۶. ↑

• . Capabilities ↑

• . Strategies ↑

• . Styles ↑

• . Foreign- Policy-Making Processes ↑

• • • . روحالله رمضانی، چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، )تهران: نشر نی، چاپ سوم، ۱۳۸۳(، ص۴۳. ↑

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

• . Foreign- Policy Objectives ↑

• . رمضانی، پیشین، صص۱۵۳- ۱۵۲. ↑

• . Revisionist Policy ↑

• . Status Quo Policy ↑

• . Ends ↑

• . Means ↑

• . National Survival ↑

• . Welfare ↑

• . Security ↑

• . Prestige ↑

• . The Persuit (Acquisition) ↑

• . Protection and Advancment of Ideology ↑

• . خوشوقت، پیشین، صص ۱۵۵- ۱۵۳. ↑

• . برای نمونه بنگرید به: سید حسین سیفزاده، اصول روابط بینالملل (الف و ب)، (تهران: نشر میزان، چاپ پنجم، ۱۳۸۵)، صص ۱۶۸ – ۱۶۵ و ۲۸۴ – ۲۷۳. ↑

مانند: ward، روش­اتصال متوسط، روش اتصال کامل

غیر سلسله مراتبی

مانند: آستانه موازی، آستانه متوالی، بهینه کردن، K-Means

دومرحله ای ( ترکیبی)

ابتدا از روش سلسله مراتبی مانند ward استفاده می شود و سپس از یک روش غیر سلسله مراتبی مانند K-Means استفاده می شود.

منبع: پژوهشگر
ارزیابی خوشه ها
در نهایت برای ارزیابی و انتخاب خوشه های بهینه از معیار هایی استفاده می شود که عبارتند از:

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱­. تراکم: یعنی داده های متعلق به یک خوشه بایستی تا حد امکان به یکدیگر نزدیک باشند. معیار رایج برای تعیین میزان تراکم، واریانس داده ها است.

• جدایی: یعنی خوشه ها خود بایستی به اندازه کافی از یکدیگر جدا باشند(Halkidi et al, 2004 ).

۶٫۱٫۲- تاریخچه بانکداری
نام بانک از کلمه ی ایتالیایی “بانکو”^[۲۰] گرفته شده است که در دوره­ رنسانس برای بانکداران فلورنتینا استفاده می شد، آنها معمولاً معاملاتشان را پشت میزی با رویه ی سبز انجام می دادند. البته رد فعالیتهای بانکی را در دوران باستان نیز می توان جستجو کرد. منشأ این کلمه به دوران امپراتوری روم باستان برمی گردد که در آن زمان اتاقک های وام دهندگان پول در محوطه ای به نام “ماسلا”^[۲۱] قرار داشت و از میزهای بلندی استفاده می کردند که بانکو نام داشت و از آنجا کلمه بانک شکل گرفت (Tenguh & Achou, 2008, pp 10).
استفاده از بانک به عنوان محل حفظ و حراست اشیای قیمتی ریشه ی دینی دارد. در یونان باستان ثروتمندان جواهرات و سایر اشیای قیمتی خویش را با پرداخت کارمزدی به امانت به محلهای امن یعنی معابد می سپردند و معابد بخشی از این سپرده ها را برای مدت معینی در قبال دریافت مازاد به افراد نیازمند قرض می دادند. کلیساهای رومیان نیز در قرون وسطی مانند معابد یونان عمل می­کردند، اما عده ای معتقد بودند که باید به نقش بانکی کلیساها خاتمه داده شود زیرا کلیسا محل پرستش خداوند است. فیلیپ چهارم، شاه فرانسه، به نقش بانکی کلیسا خاتمه داد و بدین سان در اروپا عصر بانکداری دینی خاتمه یافت.
در خصوص تحول بانکداری باید از ایتالیای قرن دوازدهم میلادی یاد کرد. در این تحول خانواده ی ایتالیایی لومباردها جایگاه ویژه ای دارند؛ آنها فعالیت بانکی را از ایتالیا به پاریس و لندن گسترش دادند. پس از لومباردها می توان از زرگرهای لندن یاد کرد که در مورد تحول بانکداری نقش برجسته ای ایفا نمودند. ابتدا تجار ثروتمند لندن شمشهای طلا و نقره ی خود را برای حفاظت به دژ شاهی یعنی برج لندن می سپردند. در سال ۱۶۴۰ میلادی با اقدام چارلز اول پادشاه انگلستان نسبت به ضبط نقود موجود در برج لندن ضربه ی سنگینی به تجار وارد آمد، از این رو آنها تصمیم گرفتند نقود خویش را در قبال اخذ سند به زرگرها بسپارند و زرگرها در برابر این نقود سندهایی را صادر می کردند. در این اسناد زرگرهای صادرکننده، مبلغ مندرج در سند عندالمطالبه را به سپرده گذار یا آورنده ی سند پرداخت می کردند. بدین ترتیب حجم بالایی از این اسناد وارد جریان داد و ستد شد و شیوه ی بانکداری پیشرفت کرد. زرگرها بعد از مدتی به سپرده های تجار نزد خود بهره پرداختند و بر اساس آنها اسنادی صادر کردند و از آن سپرده ها وام پرداخت کردند. بعد از بحران مالی که برای زرگرها پیش آمد، نیاز به تأسیس بانک برای اقتصادهای در حال رشد از جمله انگلستان ضروری نمود و در محافل بازرگانی و سیاسی آن زمان بحث تأسیس مؤسسه مالی شدت گرفت. سرانجام در سال ۱۶۹۴ میلادی بانک انگلستان تأسیس شد. در ادامه ی تأسیس بانک انگلستان، کشورهای مختلف نظیر هلند، سوئد و آلمان نیز به تأسیس بانکها و موسسات مالی اقدام نمودند. در دوره های بعدی پیشرفت هم، بانکها به بانکهای تجاری و تخصصی تبدیل شدند و هر یک با توجه به حیطه ی نفوذ و عملکرد خود، وظایفی را برای گردش جریان وجوه بر عهده گرفتند (عباسی نژاد، ۱۳۸۸، ص ۱۱).
می توان گفت که امروزه مسیر رشد و توسعه ی بانکها، به شکل گیری شبکه های ارتباطی بین بانکهای داخلی و خارجی منتهی شده است، و بانک در مفهوم نظام بانکی مورد بحث قرار می گیرد. به علاوه با گسترش روش های جدید مبادلات و پرداختها، سیستمهای بانکی نیز پیشرفت چشمگیری داشتند؛ به طوری که انقلاب الکترونیکی این بخش مهم اقتصاد را نیز خالی از تأثیر نگذاشت و باعث شکل گیری نظام بانکی الکترونیکی شد. در بخشهای دیگر در مورد این تحول بحث خواهد شد. در خصوص وظایف و فعالیتهای سیستم بانکی در دنیای کنونی کارکردهای مختلفی متصور است که در اینجا به مهمترین موارد آن اشاره می کنیم:
بانکها عاملین پرداخت هستند که فعالیتهایی نظیر باز کردن انواع مختلف حسابها برای مشتریان، پرداخت چکهای مشتریان عهده ی بانک به اشخاص و نقد کردن چکهایی که به حساب جاری مشتریان گذاشته شده است را انجام می دهند. از دیگر نقشهای تجاری بانک می توان به مواردی نظیر صدور اوراق بهادار، انجام دادن فرایند پرداختها با شیوه هایی مثل انتقال تلگرافی، تلفنی، اینترنتی و…، صدور چکهای بانکی و حوالجات و بروات، پذیرش سپرده های مدت دار، وام و اعتباردهی، انجام مبادلات ارزی و ارائه ی انواع ضمانت نامه ها و تعهدات اشاره کرد (حسنی و همکاران، ۱۳۸۷، ص ۴۱۷).
۱٫۶٫۱٫۲- تاریخچه بانکداری الکترونیک
صنعت بانکداری امروزه به سرعت در حال تغییر است . با توسعه اقتصاد بین المللی و رقابتی شدن بازارها، بانکها نیز تحت تاثیر قرار گرفته اند، نیروی اصلی در این محیط تکنولوژی است که موجب شکستن موانع قانونی، جغرافیایی و صنعتی شده و محصولات و خدمات جدیدی ایجاد کرده است. بانکداری الکترونیک شامل کلیه کانال های الکترونیکی است که مشتریان برای دسترسی به حسابهای خود و نقل و انتقال وجوه بین حسابها و یا پرداخت صورت حسابهای خود از آن استفاده می کنند. این کانال ها شامل اینترنت، موبایل ، تلفن، تلویزیون دیجیتال و دستگاه های خودپرداز است . در این تحقیق تاکید بر بانکداری موبایلی است. توجه روزافزون بانکهای بزرگ در کشورهای توسعه ی افته و درحال توسعه به ارائه خدمات بانکی از طریق کانال های الکترونیکی و توسعه بانکها و موسسات مالی مجازی موجب افزایش رقابت در صنعت بانکداری شده است . به طوری که سایر بانکها نیز در صدد توسعه رویکردهای مختلف بانکداری الکترونیک برآمده اند (سیدجوادین، ١٣٨۴ ،ص ۴۶ ).
آغاز نوآوری های الکترونیکی در صنعت بانکداری را می توان به دهه ۱۹۷۰ ارجاع داد، یعنی زمانی که کامپیوتری شدن موسسات مالی شروع شد. با این حال آغاز بانکداری الکترونیکی را می توان سال ۱۹۸۱ دانست، یعنی زمانی که ماشین های خود پرداز برای ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی به مشتریان معرفی شد. از آن زمان، خلاقیت ها در صنعت بانکداری شروع به رشد نمود که همراه با توسعه های فناوری در صنعت ارتباطات و فناوری اطلاعات بود. پس از آن اوایل دهه ۱۹۹۰ ارائه خدمتی جدید با بهره گرفتن از فناوری ^[۲۲]AVR بود که خدمات تلفنی بانکداری به مشتریان بود. با پیشرفت فناوری، بانکها قادر به ارائه خدمات جدیدتر از طریق کامپیوتر های شخصی و نرم افزارهای مربوطه از طریق اینترنت به افراد شدند. هر چند که بیشتر شرکت ها استفاده کننده از این خدمات بودند تا مشتریان حقیقی.(Shanmugham & Sohail, 2003)
بانک SFNB (ازجمله بانک های بزرگ آمریکا) اولین بانک اینترنتی واقعی بود که در ۱۸ اکتبر ۱۹۹۵ به منظور انجام دادن امور تجاری افتتاح شد. این بانک در واقع هموارکننده ی مسیر توسعه ی بانکداری الکترونیکی بوده است. عقیده بر آن است که بانکداری الکترونیکی رقابت بزرگی را در روابط بانکی ایجاد کرده است و همچنین فرصت بزرگی برای محکم کردن روابط بانک ها با مشتریان فراهم آورده که تنها دید سودآوری را مدنظر قرار نداده است. این دیدگاه ها آینده ی توسعه ی بانکداری الکترونیکی را تضمین کرد. در واقع اینترنت برای بانک ها راهی به سوی فرصت های جدید بود تا میدان دید و مشتری مداریشان را توسعه دهند و از این طریق دامنه ی انتخاب را برای مشتریان خود برای استفاده از نظام بانکی افزایش دهند.
این بدین مفهوم است که مشتریان در نظام بانکداری جدید حق انتخاب زیادی دارند در حالیکه در بانک های عادی این حق انتخاب به مشتریان داده نشده است و مشتریان به خاطر حق انتخاب حاصل از این شیوه ی بانکداری، انگیزه ی زیادی برای استفاده از رایانه و اینترنت و سایر وسایل الکترونیکی در دریافت خدمات و محصولات بانک ها دارند؛ از طرف دیگر فشار وارد بر بانک های عادی در مسیر تغییر در شیوه های ارائه ی خدمات و محصولات باعث می شود آنها نیز در راستای هدف اصلی مشتری مدار ی خود، دچار تغییر و تحولات اساسی شوند که حداقل آن خودکار شدن عملیات بانکی و فراهم آمدن امکان تبادل اطلاعات و داده های بین بانک ها است (عباسی­نژاد، ۱۳۸۸، ص۳۵).
۲٫۶٫۱٫۲- بانکداری الکترونیک
از بانکداری الکترونیکی، تعاریف گوناگونی ارائه شده است، براساس گزارش “کمیته باسل”^[۲۳] در سال ۱۹۹۸ بانکداری الکترونیکی شامل خدمات مالی با حجم ارزشی پائین و خرد از طریق کانال­های الکترونیکی مختلف از قبیل دستگاه­های خودپرداز الکترونیکی کارت های اعتباری، تلفن، تلویزیون و … است (محمدی، ۱۳۷۷). بانکداری الکترونیکی دارای سطوح مختلفی است و به تناسب هر کدام می توان تعریف خاصی ارائه نمود. آنچه که در تمامی سطوح می توان مشاهده نمود، استفاده از سیستم های نرم افزار و سخت افزار رایانه ای است. هر چقدر به سطوح بالاتر، یعنی بانکداری الکترونیکی حرکت کنیم، عملیات دستی کمتر، سیستم های رایانه ای متمرکزتر، شبکه قابل دسترس گسترده تر، محدودیت زمانی و مکانی کمتر و در نهایت امنیت اطلاعات بانکی با بهره گرفتن از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی اطلاق می شود. بنابر تعریفی دیگر، بانکداری الکترونیکی به ایجاد محصولات و خدمات با بهای کم از طریق کانال های الکترونیکی اطلاق می شود که این محصولات و خدمات پرداخت های الکترونیکی همانند “پول الکترونیکی”^[۲۴] می باشند. برخلاف بانک­های قرون وسطی که تنها، وظیفه نگه داری اجناس و کالاهای با ارزش در جعبه ای محکم و بزرگ را برعهده داشتند، بانک­های امروزی تبدیل به فروشگاه های عرضه کننده انواع متنوعی از خدمات شده اند، و در واقع بانکداری در حال حاضر به صنعت خدمات پردازش اطلاعات تبدیل شده است.
تعاریف مختلفی برای بانکداری الکترونیکی مطرح شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم: بر اساس تعریف “کمیسیون تجارت فدرال”^[۲۵] بانکداری الکترونیک چندین شیوه مبادلاتی را شامل می شود. اول اینکه مشتری ان می توانند از “انتقال الکترونیک وجوه”^[۲۶] استفاده کنند که به آنها این امکان را می دهد که انتقالاتشان را به صورت برخط انجام دهند. به علاوه آنها می توانند با کارت اعتباری و “کد شناسایی شخصی”^[۲۷] از دستگاه های خودپرداز و یا باجه های ۲۴ساعته استفاده کنند تا از حساب خود پول برداشت کنند، پول واریز کنند و یا بین حسابهایشان انتقال وجه کنند. دوم اینکه مشتریان می توانند از سیستم­های تلفن بانک استفاده کنند که این امکان را به آنها می دهد تا با دستورالعملهایی به بانک اجازه ی پرداخت صورت حسابهایشان را بدهند و یا بین حسابهایشان انتقال وجه کنند. شیوه ی سوم نیز شیوه ی بانکداری از طریق رایانه های شخصی است که به مشتریان این امکان را می دهد که بسیاری از مبادلات بانکی را از طریق کامپیوتر شخصی شان انجام دهند .(Steinhagen & Kerrebroeck, 2006, pp 5)
از دیدگاهی دیگر، واژه بانکداری الکترونیکی به دو صورت تعریف می شود؛ یکی، ارائه خدمات بانکی با بهره گرفتن از سیستم الکترونیکی و دیگری ارائه خدمات الکترونیکی بانکی. اگر تعریف اول را در نظر بگیریم، بحث قدیمی را پیگیری می کنیم، مثل استفاده از تلتکس و تلگرام که از قبل در بانک بود و دارا بودن آن برای بانک ها مزیتی به شمار نمی آیند. اما در تعریف دوم، در بانکداری الکترونیکی، خدمات الکترونیکی ارائه می شود، یعنی اگر قرار باشد که رایانه در شعب فقط کار حساب جبری کارمند شعبه را انجام دهد به بانکداری الکترونیکی دست نیافته ایم .در واقع بانکداری الکترونیکی شامل کلیه کانال­های الکترونیکی است که مشتریان برای دسترسی به حساب هایشان و انتقال پول یا پرداخت صورتحساب هایشان از آن استفاده می کنند. این کانال ها عبارتند از تلفن، اینترنت، موبایل و تلویزیون دیجیتال (کیمیائی، ۱۳۸۱، ص ۹۴).
براساس نظرات پژوهشگران، بانکداری الکترونیکی به عنوان یک ارتباط الکترونیکی بین بانک و مشتری به منظور آماده سازی، مدیریت و کنترل مبادلات مالی بیان می شود. در بسیاری موارد بانکداری الکترونیکی را بانکداری مجازی نیز می نامند و این به خاطر انجام امور بانکی به صورت مجازی و دور از شعب بانکی است. با توجه به آمار رو به رشد گرایش مردم جهان به تجارت مبتنی بر شبکه، وجود مولفه ی مکمل و مهمی همچون بانکداری الکترونیکی به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر مورد تأکید قرار می گیرد. امروزه انقلاب بانکداری الکترونیک صنعت بانکداری دنیا را دستخوش تغییر و تحول کرده است و فرصتها و تهدیدهایی را برای بانکها ایجاد کرده است. در چند دهه ی اخیر با گسترش ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی حجم تجارت الکترونیکی در رقابت با تجارت به شیوه ی سنتی از رشد و تحول مناسبی برخوردار بوده است. در پژوهشی که موسسه ی فارستر انجام داده است، در فاصله ی سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۶ به طور متوسط هر سال ۵ درصد به مبادلا ت تجاری از طریق بسترهای الکترونیکی افزوده شده است و مبلغ آن از ۲۲۹۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۲ به بیش از ۱۲۸۳۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسیده است (حسنی و همکاران، ۱۳۸۷، ص ۹).
امروزه صنعت بانکداری تنها در ارائه ی خدمات پشت باجه خلاصه نمی شود بلکه بانکها خود در سیستم مبادلات الکترونیکی به عنوان یکی از سرمایه گذاران عمده در بازار مبادلات وارد شده و در رقابت با سایر بانکها نقشی اساسی در تأمین مالی و پولی و رفاه اقتصادی جامعه ایفا می کنند. در یک جمله می توان گفت که امروزه صنعت بانکداری دامنه ی وسیعی از فعالیتهای اقتصادی را شامل می شود و بدون آن و بدون تحول و دگرگونی در این صنعت، بزرگترین بخش محرک اقتصادی جامعه فلج می شود. درمورد تعریف کلی بانکداری الکترونیکی می توان گفت: بانکداری الکترونیکی عبارت است از به کارگیری ابزار و وسایل الکترونیکی از جمله اینترنت، “شبکه ­های ارتباطی بی سیم”^[۲۸]، دستگاه­های خودپرداز، تلفن و تلفن همراه، در ارائه ی خدمات و محصولات بانکی که این محصولات و خدمات بخشی از تأمین های مالی در سیستم پولی و مالی کشور است (عباسی­نژاد، ۱۳۸۸).
نگاهی به روند صنعت بانکداری ایران نشان می دهد که این صنعت در کمتر از یک دهه گذشته از یک صنعت انحصاری و کنترل شده در حال تبدیل شدن به یک صنعت شدیداً رقابتی است. براساس آماری بانک مرکزی تعداد بانک های جدید در راه تاسیس از کل تعداد بانک ها و موسسات مالی اصلی فعال در کشور بیشتر است. معنای این واقعیت رقابتی تر شدن بیش از پیش بازار خدمات بانکی و سخت تر شدن جذب و حفظ مشتری توسط بانک ها است. بدیهی است که در این فضا بانک ها و موسساتی موفق تر خواهند بود که از رویکرد های سنتی و تجربه شده جذب و حفظ مشتری که بیشتر مبتنی بر اصول بازاریابی غیر تفکیکی یا بازاریابی انبوه استوار هستند به رویکرد های جدیدتری که مبتنی بر اصول بازاریابی هدف و تفکیکی هستند، تغییر گرایش دهند.
۳٫۶٫۱٫۲- تاریخچه و معرفی بانک کشاورزی
بانک کشاورزی در بیست و یکم خرداد سال ۱۳۱۲ تاسیس شده است. این بانک هم اکنون با پشتوانه سالها تجربه خدمت رسانی به عنوان یک بانک پیشرو در زمینه ارائه خدمات بانکداری در سراسر کشور فعال است. این بانک همواره به منظور استفاده از دانش، کسب تجربه و نوآوری در خدمات بانکی، از دستاوردهای علمی داخلی و مطالعه بانک های پیشرو در دنیا بهره‌مند بوده است. مأموریت این بانک خلق خدمات متمایز به صورت پایدار برای تأمین نیاز و افزایش بهره‌وری است و با چشم‌انداز تحقق بانکی پیشرو در نوآوری و به کارگیری فناوری‌های جدید در صنعت بانکداری و خدمات مالی همواره تلاش می‌کند.
۱­- خدمات برجسته و مسئولیت‌های اجتماعی بانک:
طرح حضرت فاطمه زهرا (س) به منظور اشتغال‌زایی برای دختران جوان روستایی
طرح حضرت زینب کبری (س) برای حمایت از زنان سرپرست خانوار
بالاترین حمایت در اعطای تسهیلات بنگاه‌های زود بازده بخش کشاورزی
طرح ایران
حساب سپرده سرمایه گذاری آتیه (طرح آتیه)

۲-۱-۲-۱-۱- تعریف اعتیاد^[۶۴] و ملاکهای تشخیص آن
با نگاهی واقع بینانه به مسأله اعتیاد به مواد مخدر به راحتی در می یابیم که سوء مصرف مواد افیونی از قرن ها پیش وجود داشته است و اکنون نیز تقریباً کشوری وجود ندارد که از گسترش سوء مصرف این گونه مواد در امان مانده باشد. اگرچه ازدیرباز در تمام جوامع بشری سوء مصرف مواد افیونی به عنوان عادتی غیراجتماعی و نامقبول تلقی شده است، اما با وجود این عدم مقبولیت، طبقات مختلف اجتماع با این مساله به صورت جدی درگیر می باشند به طوری که هم اکنون مردان و زنان زیاد، خصوصاً از سنین نوجوانی تا میانسالی مواد مخدر مصرف می کنند و به آن وابسته شده ­اند این معضل یکی از آسیب های مهم اجتماعی است به طوری که نه تنها سلامت فرد و جامعه را به خطر می اندازد بلکه موجبات انحطاط روانی و اخلاقی افراد را نیز فراهم می آورد (چیریلو^[۶۵] و همکاران، ۲۰۰۱ ؛ نقل از مولوی و رسول زاده، ۱۳۸۳)
اعتیاد، نیاز اجباری به استفاده از مواد مخدر، ایجاد عادت وخاسته های مقاومت ناپذیر در رفتاراست.دو ویژگی مهم اعتیاد تحمل ، نیاز رو به افزایش بیشتر از مصرف مواد برای به دست آوردن همان اثر و علائم ترک که علائم ناخوشایند است که معتاد برای جلوگیری کردن از آن مواد مخدررا استفاده می کند(موسسه ملی سوءاستفاده از داروی آمریکا^[۶۶]، ۲۰۱۰)

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در سال ۱۹۶۴ سازمان بهداشت جهانی به این نتیجه رسید که اصطلاح “اعتیاد” دیگر یک اصطلاح علمی نیست و اصطلاح ” وابستگی دارویی^[۶۷]” را به جای آن توصیه نمود. مفهوم وابستگی به مواد در طول چند دهه معانی رسمی و معانی معمول بسیاری داشته است. اساساً برای تعریف جنبه های مختلف وابستگی از دو مفهوم وابستگی رفتاری و وابستگی جسمانی استفاده شده است. در مفهوم وابستگی رفتاری بر فعالیتهای موادجویی و شواهد مربوط به الگوهای مصرف بیمارگونه تاکید میشود. در حالیکه وابستگی جسمی به اثرات جسمانی (فیزیولوژیک) دوره های متعدد مصرف مواد اطلاق میشود. آن دسته از تعاریف وابستگی که بر وابستگی جسمی تاکید کردهاند، در ملاک های طبقه بندی از وجود تحمل و اثرات ترک استفاده کرده اند(سادوک و سادوک^[۶۸] ، ۲۰۰۷).
در جدیدتربن تقسیم بندی اختلاف روانیDSM- IV از اختلالات مرتبط با مواد نام برده شده است. منظور از اختلالات مرتبط با مواد دامنه ای از مشکلات مرتبط با استفاده و سوء استفاده از داروهای مانندالکل ، کوکائین ، هروئین و دیگر موادی است که افراد برای تغییر در نحوه تفکر، احساس و رفتار خود، استفاده می کنند. این مشکلات هزینه های فوق العاده انسانی، مادی واقتصادی دارند ( دوراند و بارلو^[۶۹] ،۱۹۹۷؛ به نقل از رجایی، ۱۳۷۹). در تعریف سوء استفاده از مواد دوراند و بارلو (۱۹۹۷) چنین عنوان ، کردند الگویی از استفاده از مواد روان گردان که منجربه آشفتگی یا ضایعۀ مهمی در نقشهای اجتماعی و شغلی و موقعیتهای حساس گردد( رجایی، ۱۳۷۹)
براساس تخمین سازمان های بین المللی درحدود ۲۰۰میلیون نفرازمردم دنیا دچارسوء مصرف مواد هستند. شایع ترین ماده مورد سوء مصرف، گروه حشیش می باشدولی مهمترین انواعی که دردنیا مشکل سازشده اند، موادمخدروسپس کوکایین است. سوء مصرف حشیش ومواد محرک آمفتأمین ها دردنیا درحال افزایش است. مصرف هرویین دربسیاری مناطق درحال کاهش بوده ولی درکشورهای مسیر قاچاق مواد ازافغانستان به سمت اروپا، مصرف آن افزایش یافته است. با وجود کاهش تولید مواد مخدردراسیای جنـــوب شرقی، تولید آن درافغانستان افزایش یافتــه است درحال حاضر افغانسـتان عمده ترین کشورتولید کننده مواد مخدراست. این دومنطقه اصلی تولید مواد مخدربه مثلث طــلایی آسیـای جنوب شرقی وهلال طـــلایی محدوده افغانستان شهرت دارند. کشور ما ایران به لحاظ جغرافیایی در همسایگی افغانستان و پاکستان قرار داشته که قسمتی از مواد مخدر تولیدی آن در آزمایشگاه های غیر مجاز محدوده مرزی به هروئین تبدیل می شود.کشورهای پاکستان و آسیای میانه نیز نقش محدود تری در تولید تریاک دارند، تولید حشیش نیز در این مناطق رواج دارد. آمارهای بین المللی بیان می کند در ایران یک میلیون دویست تا یک میلیون هشتصد نفر که ۷/۱ تا۸/۲ درصد جمعیت بالای ۱۵ سال کشور سوء مصرف کننده مواد مخدر می باشند.با اینکه این میزان، درصد کمی از جمعیت کشور را تشکیل می دهند ولی جزء بالاترین آمارهای مصرف موادمخدر در دنیا می باشند. اطلاعات دیگر بیا ن کننده افزایش مصرف حشیش در ایران است. گزارشها از افزایش شیوع مصرف غیر مجاز اکستاسی، مواد آمفتامینی وداروهای انرژی زا در کشوررا دارد. در ایران شایع ترین مواد مورد سوء مصرف مخدرها(تریاک، شیره هروئین) و حشیش است. همچنین سن شروع در اکثر مطالعات در دوره نوجوانی و جوانی بوده است. اکثریت مصرف کنندگان مواد مخدر مردان هستندودرصد کمی زن هستند.(رفیعی فرو همکاران، ۱۳۸۹).
۲-۱-۲-۱-۲- عوامل زمینه ساز مستعد کننده اعتیاد
اعتیاد یک بیماری زیست شناختی، روانشناختی و اجتماعی است عوامل متعددی در اتیولوژی سوء مصرف و اعتیاد موثر هستند که در تعامل با یکدیگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتیاد می شوند. عوامل مخاطره آمیز مصرف مواد شامل عوامل فردی، عوامل بین فردی و محیطی و عوامل اجتماعی است.
۱- عوامل مخاطره آمیز فردی
دوره نوجوانی: خاطره آمیز ترین دوران زندگی از نظر شروع به مصرف مواد دوره نوجوانی است. نوجوانی دوره انتقال از کودکی به بزرگسالی و کسب هویت فردی و اجتماعی است. در این دوره، میل به استقلال و مخالفت با والدین به اوج می رسد و نوجوان برای اثبات بلوغ و فردیت خود ارزشهای خانواده را زیر سوال می برد و سعی در ایجاد و تحلیل ارزشهای جدید خود دارد. مجموعه این عوامل، علاوه بر حس کنجکاوی و نیاز به تحرک، تنوع و هیجان، فرد را مستعد مصرف مواد می نماید.
ژنتیک: شواهد مختلفی از استعداد ارثی اعتیاد به الکل و مواد وجود دارد. تاثیر مستقیم عوامل ژنتیکی عمدتاً از طریق اثرات فارماکوکینتیک و فارکودینامیک مواد در بدن می باشد که تعیین کننده تاثیر ماده بر فرد است. برخی از عوامل مخاطره آمیز دیگر نیز تحت نفوذ عوامل ژنتیکی هستند مانند برخی اختلالهای شخصیتی و روانی و عملکرد نامناسب تحصیلی ناشی از اختلالهای یادگیری.
صفات شخصیتی: عوامل مختلف شخصیتی با مصرف مواد ارتباط دارند. از این میان، برخی از صفات بیشتر پیش بینی کننده احتمال اعتیاد هستند و به طور کلی فردی را تصویر می کنند که با ارزشها یا ساختارهای اجتماعی مانند خانواده، مدرسه و مذهب پیوندی ندارد و یا از عهده انطباق، کنترل یا ابراز احساسهای دردناکی مثل احساس گناه، خشم و اضطراب بر نمی آید. این صفات عبارتند از: عدم پذیرش ارزشهای سنتی و رایج، مقاومت در مقابل منابع قدرت، نیاز شدید، احساس فقدان کنترل بر زندگی خود، اعتماد به نفس پایین، فقدان مهارت در برابر پیشنهادهای خلاف دیگران، فقدان مهارتهای اجتماعی و انطباقی. از آنجا که اولین مصرف مواد، معمولاً از محیطهای اجتماعی شروع می شود هر قدر فرد قدرت تصمیم گیری و مهارت ارتباطی بیشتری داشته باشد، بهتر می تواند در مقابل فشار همسالان مقاومت کند.
اختلالهای روانی: در حدود ۷۰ درصد موارد، همراه با اعتیاد اختلالهای دیگر روانپزشکی نیز وجود دارد. شایع ترین تشخیصها عبارتند از: افسردگی اساسی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، فوبی، دیس تایمی، اختلال وسواسی- جبری، اختلال پانیک، مانیا، اسکیزوفرنی.
نگرش مثبت به مواد: افرادی که نگرشها و باورهای مثبت و یا خنثی به مواد مخدر دارند، احتمال مصرف و اعتیادشان بیش از کسانی است که نگرشهای منفی دارند. این نگرشهای مثبت معمولاً عبارتند از: کسب بزرگی و تشخص، رفع دردهای جسمی و خستگی، کسب آرامش روانی، توانایی مصرف مواد بدون ابتلا به اعتیاد.
موقعیتهای مخاطره آمیز فردی: بعضی از نوجوانان و جوانان در موقعیتها یا شرایطی قرار دارند که آنان را در معرض خطر مصرف مواد قرار می دهد. مهمترین این موقعیتها عبارتند از: در معرض خشونت قرار گرفتن در دوران کودکی و نوجوانی، ترک تحصیل، بی سرپرستی یا بی خانمانی، فرار از خانه، معلولیت جسمی، ابتلا به بیماریها یا دردهای مزمن. حوادثی مانند از دست دادن نزدیکان یا بلایای طبیعی ناگهانی نیز ممکن است منجر به واکنشهای حاد روانی شوند. در این حالت فرد برای کاهش درد و رنج و انطباق با آن از مواد استفاده می کند.
تاثیر مواد بر فرد: این متغیر وقتی وارد عمل می شود که ماده حداقل یک بار مصرف شده باشد. چگونگی تاثیر یک ماده بر فرد، تابع خواص ذاتی ماده مصرفی و تعامل آن با فرد و موقعیت فرد مصرف کننده است. تاثیر مواد بر فرد مصرف کننده، به میزان قابل توجهی، به مشخصات او بستگی دارد. این مشخصات عبارتند از: شرایط جسمی فرد، انتظار فرد از مواد، تجربیات قبلی تاثیر مواد و مواد دیگری که هم زمان مصرف شده اند. مواد مختلف نیز تاثیرهای متفاوتی بر وضعیت فیزیولوژیک و روانی فرد دارند، مثلاً: هروئین و کوکائین سرخوشی شدید، الکل آرامش و نیکوتین مختصری هشیاری و آرامش ایجاد می کند.
۲- عوامل مخاطره آمیز بین فردی و محیطی
عوامل مربوط به خانواده: خانواده اولین مکان رشد شخصیت، باورها و الگوهای رفتاری فرد است. خانواده علاوه بر اینکه، محل حفظ و رشد افراد و کمک به حل استرس و پاتولوژی است، منبعی برای تنش، شکل و اختلال نیز می باشد. نا آگاهی والدین، ارتباط ضعیف والدین و کودک، فقدان انضباط در خانواده، خانواده متشنج یا آشفته و از هم گسیخته، احتمال ارتکاب به انواع بزهکاریها مانند سوء مصرف مواد را افزایش می دهد. همچنین والدینی که مصرف کننده مواد هستند باعث می شوند فرزندان با الگوبدا رری از رفتار آنان مصرف مواد را یک رفتار بهنجار تلقی و رفتار مشابهی پیشه کنند.
تاثیر دوستان: تقریباً در ۶۰ درصد موارد، اولین مصرف مواد به دنبال تعارف دوستان رخ می دهد. ارتباط و دوستی با همسالان مبتلا به سوء مصرف مواد، عامل مستعد کننده قوی برای ابتلای نوجوانان به اعتیاد است. مصرف کنندگان مواد، برای گرفتن تایید رفتار خود از دوستان، سعی می کنند آنان را وادار به همراهی با خود به خصوص، در شروع مصرف سیگار و حشیش بسیار موثر هستند. بعضی از دوستیها، « همسالان » نمایند. گروه صرفاً حول محور مصرف مواد شکل می گیرد. نوجوانان به تعلق به یک گروه نیازمندند و اغلب پیوستن به گروههایی که مواد مصرف می کنند، بسیار آسان است. هر چند پیوند فرد با خانواده، مدرسه و اجتماعات سالم کمتر باشد، احتمال پیوند او با این قبیل گروه ها بیشتر می شود.
عوامل مربوط به مدرسه: از آنجا که مدرسه بعد از خانواده، مهم ترین نهاد آموزشی و تربیتی است، می تواند از راههایی زیر زمینه ساز مصرف مواد در نوجوانان باشد: بی توجهی به مصرف مواد و فقدان محدودیت یا مقررات جدی منع مصرف در مدرسه، استرسهای شدید تحصیلی و محیطی، فقدان حمایت معلمان و مسئولان از نیازهای عاطفی و روانی به خصوص به هنگام بروز مشکلات و طرد شدن از طرف آنان.
عوامل مربوط به محل سکونت: عوامل متعددی در محیط مسکونی می تواند موجب گرایش افراد به مصرف مواد شود: فقدان ارزشهای مذهبی و اخلاقی، شیوع خشونت و اعمال خلاف، وفور مشاغل کاذب، آشفتگی و ضعف همبستگی بین افراد محل و حاشیه نشینی از جمله این عوامل هستند.
۳- عوامل مخاطره آمیز اجتماعی
از جمله عوامل مخاطره آمیز اجتماعی می توان به،۱) فقدان قوانین و مقررات جدی ضد مواد مخدر ۲) بازار مواد ۳) مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعی۴) کمبود فعالیتهای جایگزین ۵) کمبود امکانات حمایتی، مشاوره ای و درمانی ۶) توسعه صنعتی ۷) محرومیت اجتماعی – اقتصادی نام برد. )ستاد مبارزه با موادمخدر، (۱۳۸۹
۲-۱-۲-۱-۳- عوامل مؤثردرادامه مصرف :
وقتی فردی، مصرف مواد را امتحان کرد، اکنون گاهگاهی وبه طور نامنظم مصرف کننده مواد است. او به غلط معتقد است که اراده وی مانع از اعتیاد وی می شود او قبلا به علت عدم رشد شخصیت به این دام افتاده است و درنتیجه به انکار و دروغ گویی می پردازد. بعضی افراد و عوامل محیطی که فرد را احاطه کرده اند ممکن است با عدم واکنش یاحتی همراهی با او باعث شوند که رفتارهای مصرف مواد و اعتیاد وی بیشتر تقویت شود.(رفیعی فر و همکاران، ۱۳۸۹).
۲-۱-۲-۱-۴- عوامل مؤثردرتداوم مصرف:
به تدریج، فردبه مصرف مواد وابسته می گردد.عواطف، علایق، تجارب ونگرش های فرد به علت مصرف مواد تغییر می کند. درارتباط خود با دیگران دچارمشکل می شود و نمی تواند علت این مشکلات ومشکلات دیگرایجاد شده، علت مصرف مواد راببیند.کماکان اعتیاد خود را انکار می کند و حتی به صورت هذیانی (باور غیر ممکن) معتقد است که توانایی کنترل مصرف خود رادارد.به دنبال آن دوستان خود را از دست می دهد و با خانواده اش دچار مشکلات زیادی می گردد، درکار و تحصیل ناموفق و احساس تنهایی و انزوا کرده و فشار عاطفی شدیدی را تحمل می کند در یک چرخه معیوب مجدداً برای حفظ دوستان جدید دوستان مصرف کننده مواد و فرار ازمشکلات ایجاد شده بیشتر در دام اعتیاد گرفتار شده و اصرار به باقی ماندن در این حالت را دارد.
فرد در دام اعتیاد گرفتارشده وازخانواده ودوستان قدیمی طرد شده است. درکاروتحصیل ناموفق بوده وهزینه های زیادی رابرای مصرف مواد صرف می کند. مصرف مواد باعث ایجاد بیماری دروی می گردد وشاید نیاز به بستری شدن در بیمارستان نیز پیدا کند. به علت مشکلات ناشی از مصرف مواد و هزینه های آن، دچار مشکلات قانونی می گردد و حتی زندان نیز دور از انتظار نیست، پیامد نهایی گرفتاری درچنین مسیری می تواند حتی به مرگ نیز بیانجامد (اسعدی و اسعدی، ۱۳۸۹).
براساس تحقیقات به عمل آمده درکشور، مهم ترین دلایل شروع مصرف مواد به شرح زیراست. (پیشگیری نوین، ۱۳۹۰).

کنجکاوی	۸/۲۲ درصد	کارسنگین	۷/۴ درصد
کسب لذت	۴/۱۸ درصد	اختلافات خانوادگی	۳/۴ درصد
تفریح

جدول۴-۱۱-۴-رابطه تعارض فشاری با الگوی غذایی خانواده……………………………………………………..۱۲۳
جدول۵-۱۱-۵-رابطه تعارض رفتاری با الگوی غذایی خانواده…………………………………………………….۱۲۴
جدول۴-۱۱-۶-رابطه تعارض زمانی با الگوی غذایی خانواده………………………………………………………۱۲۴
جدول۴-۱۱-۷-رابطه حمایت اجتماعی(ابزاری)زنان با الگوی غذایی خانواده…………………………………۱۲۵
جدول۴-۱۱-۸-رابطه اثرپذیری زنان از تبلیغات تلویزیونی با الگوی غذایی خانواده………………………….۱۲۵
جدول۴-۱۱-۹-رابطه نوع شغل زنان شاغل با الگوی غذایی خانواده………………………………………………۱۲۶
جدول۴-۱۱-۱۰-رابطه میزان تحصیلات زنان با الگوی غذایی خانواده…………………………………………..۱۲۶
جدول۴-۱۱-۱۱-رابطه ابعاد خانواده با الگوی غذایی خانواده………………………………………………………۱۲۷
جدول۴-۱۱-۱۲-رابطه درآمد زنان با الگوی غذایی خانواده……………………………………………………..۱۲۷
جدول۴-۱۱-۱۳-رابطه درآمد مرد با الگوی غذایی خانواده……………………………………………………..۱۲۸
جدول۴-۱۱-۱۴-رابطه سن زنان با الگوی غذایی خانواده………………………………………………………..۱۲۸
جدل۴-۱۲-بررسی میزان تاثیر همزمان متغیرهای مستقل بر الگوهای غذایی خانواده­ها از دید
زنان شاغل……………………………………………………………………………………………………………………..۱۲۹
جدول۴-۱۳-بررسی میزان پیش بینی متغیر وابسته(ضریب تعیین)………………………………………………۱۳۰
۴-۱۴-تحلیل مسیر زنان شاغل……………………………………………………………………………………………۱۳۱
جدول۴-۱۵-بررسی میزان تاثیر همزمان متغیرهای مستقل بر الگوهای غذایی خانواده-ها از دید زنان خانه­دار……………………………………………………………………………………………………………………………….۱۳۲
۴-۱۶-تحلیل مسیر زنان خانه­دار………………………………………………………………………………………..۱۳۳
فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری
۵-۱-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………۱۳۴
۵-۲-یافته­ ها……………………………………………………………………………………………………………………۱۳۴
۵-۳-بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………..۱۳۶
۵-۴-راهکارهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………….۱۳۸
۵-۵-محدودیت­های تحقیق……………………………………………………………………………………………….۱۳۸
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………۱۴۰
فصل اول
کلیات تحقیق
۱-۱-مقدمه:
سلامتی یکی از بنیادی ترین نیازهای زندگی انسان است. سلامتی شالوده­ای بنیادی برای بالندگی و پیشرفت انسان­ها بوده، که فقدان آن عاملی مهم و موثر در سستی و فروپاشی ملّی شمرده میشود. آنچه که برای جامعه شناسان در زمینه­ سلامتی و بیماری اهمیّت می­یابد بررسی تاثیر عوامل اجتماعی-فرهنگی، و روانی-اجتماعی بر فرایند پدیدآوری، نگهداری،افزایش،توزیع و پی آمدهای سلامتی و بیماری در جامعه است.با درنظر گرفتن سلامتی،به عنوان مفهومی متأثر از مجموعه ­ای پیچیده از عوامل زیستی،روانی-اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی،مذهبی و محیطی باید گفت که در این معنا سلامتی دیگر تنها دغدغه­ی دست اندرکاران علوم پزشکی نیست، دانشمندان علوم اجتماعی به ویژه جامعه شناسان و روان شناسان نیز به بررسی آن علاقمند می­شوند(ریاحی،۹۸:۱۳۸۴).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

یکی از مهمترین عوامل تشکیل دهنده الگوی غذایی جامعه مجموعه عادات و فرهنگ غذا و تغذیه افراد آن جامعه است. این عادات از بدو تولد در درون خانواده شکل می­گیرد که خود وابسته به بستری است که جامعه فراهم می­ کند. بنابراین عادات غذایی از یک­طرف پاسخگویی به نیاز غریزی و خواسته ای فیزیولوژیک و از سوی دیگر یک رفتار فرهنگی است. امروزه با پیشرفت علم و فن آوری و صنعت، شیوه­ زندگی تغییر کرده است و شاهد کمرنگ شدن سنتها و آداب فرهنگهای بومی در زمینه و آداب و رفتارهای غذایی هستیم. امروزه انگیزه و تمایل افراد به غذا بر اساس نیاز واقعیبدن نیست بلکه معیار انتخاب غذا را خوشمزه بودن آن می­دانند (فاضل پور و همکاران،۲۶:۱۳۹۰). غذا یکی از نیازهای اساسی انسان و برای ادامه ی حیات آن لازم و ضروری است و بدون آن تداوم زندگی برای انسان میسر نمی ­باشد. غذا سوخت انسانی برای هرگونه تحرک و حیات است. دسترسی به غذای کافی و مطلوب و سلامت تغذیه­ای از محورهای اصلی توسعه و سلامت جامعه است. نقش تغذیه در سلامت،افزایش کارایی،یادگیری انسانها و ارتباط آن با توسعه اقتصادی طی تحقیقات وسیع جهانی به اثبات رسیده است(هزارجریبی و علیزاده اقدم،۱۹۶:۱۳۹۱).
جامعه شناسی غذا و تغذیه یکی از شاخه­ های جدید جامعه شناسی است. امروزه توجه به ابعاد تغذیه­ی انسانی از دیدگاه اجتماعی ذهن پژوهشگران عرصه­ سلامت و تغذیه را به خود مشغول کرده است.جامعه شناسی غذا عوامل بی­شمار اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی،سیاسی و فلسفی که روی عادتهای غذایی تاثیر می­ گذارد و این که چه چیزی بخوریم،کی بخوریم،چگونه بخوریم را مطالعه می­ کند.مطالعات جامعه شناختی عادتهای غذایی و نقشی که محیط اجتماعی در تولید و مصرف موادغذایی ایفا می­ کنند را بررسی می­ کنند. در اینجا مفهوم این گفته به منزله­ی این نیست که انتخابهای فردی و ذائقه­های شخصی هیچ اهمیتی ندارد بلکه به خاطر این است که تبیین جامعه شناختی الگوهای غذایی، تعیین­کننده­ های اجتماعی،چگونگی غذا خوردن و سبکهای انجام این کار را مشخص می­سازند. در کل این گونه رفتارها اشتهای اجتماعی را مشخص می سازند.غذا فقط غذای آماده نیست، انتخاب نوع غذا و مصرف آن در شبکه پیچیده­ای از فرهنگ،عوامل فردی و اجتماعی اتفاق می­افتد.بنابراین برای برنامه ریزی صحیح و درست در زمینه­ رفتار سالم تغذیه­ای توجه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی از اهمیت فراوانی برخوردار است(علی زاده اقدم،۲۸۶:۱۳۹۰).
توجه جامعه شناسان به امر غذا و تغذیه بازتابی از اهمیت فزاینده­ی اجتماعی و فرهنگی غذا در جوامع نوین صنعتی است. در جوامع امروزی زمینه های مختلفی از نظر فرهنگی با امر رژیم غذایی و بدن مرتبط گشته است(محسنی،۱۳۷۹:۳۷۲).
۱-۲- بیان مسئله:
در طول دهه های اخیر روش بسیاری از مردم دنیا بخصوص در کشورهای توسعه یافته تغییر کرده است و افزایش اخیر در بیماریهای مزمن در دنیا مربوط به محیطی است که سبب کم تحرکی،افزایش دریافت کالری و شیوه های نامناسب زندگی شده است. این تغییرات در شیوه ی زندگی دامن­گیر کشورهای ­در ­­حال توسعه از جمله ایران نیز می­باشد. نوع روغن مصرفی، نمک، انواع ترشی­ها، نوع روش پخت و پز،مصرف چای، استفاده از غذاهای آماده و غیره از جمله عادات غذایی روزانه هستند که در صورت شیوه­ مصرف نادرست زمینه ساز بسیاری از بیماریهای مزمن و غیرواگیردار می­ شود. با گسترش زندگی صنعتی مصرف غذاهای آماده، غذاهای پرچرب و سرخ کردنی افزایش چشمگیری یافته است و میزان اسیدهای چرب ترانس موجود در این محصولات غذایی موجب افزایش شیوع بیماریهای مزمن گردیده است (برزویی و همکاران،۱۵۸:۱۳۸۹).
در کشورهای در حال توسعه به علت ورود به زندگی ماشینی و صنعتی و توسعه اقتصادی-اجتماعی بسیاری از بیماریهای مزمن – غیرعفونی به ویژه در میان لایه­ های اجتماعی متوسط و مرفه اندک اندک افزایش یافته است. شاید بنیادی­ترین گام در جهت کاهش این­گونه بیماریهای مزمن تلاش برای پدیدآوری الگوهای رفتاری مناسب یا دگرگونی سازی الگوهای رفتاری نامناسبی است که مستقیم و غیرمستقیم بر سلامتی و بیماری افراد تاثیر می­ گذارد(ریاحی،۲۰۰۳:۱۶۵).
محققان۶ دسته از عوامل خطرآفرین رفتاری را ریشه­ بیماریهای مزمن و غیرعفونی (بیماریهای زندگی ماشینی) در بزرگسالان و عامل مرگ ومیر زودهنگام آنها می­دانند۱- دودکشیدن به ویژه سیگار کشیدن ۲- آشامیدن بیش از اندازه­ نوشابه های مضر ۳- بهره نگرفتن یا بهره­ گیری اندک از خدمات بهداشتی پیش­گیرانه مانند کنترل فشارخون، بازدیدهای پزشکی منظم و دوره­ای-شناسایی به موقع سرطان- مهار بیماریهای قند ۴- پیگیری شیوه ­های نامناسب زندگی مانند: عادتهای غذایی نامناسب و پویایی اندک بدن ۵- عوامل خطرآفرین محیطی مانند: خطرهای محیطی-آلودگی هوا،صدا و آب ۶- تنش و فشارهای روانی(Park,2000,27).
امروزه در کشورهای توسعه یافته و نیز در میان لایه های بالا و متوسط کشورهای در حال توسعه، الگوی تغذیه به سوی افزایش مصرف شکر، چربی حیوانی، و پروتئین ها، همراه با کاهش مصرف الیاف گیاهی(میوه وسبزی و دانه های گیاهی) پیش می رود. بیشتر افراد ،سبزی و میوه های تازه و دانه­ های گیاهی کمی مصرف می­ کنند و در همان حال مقدار فراوانی گوشت به شکل غذاهای آماده و کنسرو شده و شکر به شکل نوشابه­ها و شیرینی­ها در خوراک خود می­گنجانند. این روند بر اثر به کارگیری فن آوری های نوین تغذیه شتاب بیشتری به خود گرفته است. فن­آوری هایی که بر فرایند تولید،پخش، فرآوری و مصرف مواد غذایی -که نمودهای بنیادین نقش اجتماعی غذاها است تاثیر می­ گذارد(ریاحی،۱۰۲:۱۳۸۴).
اگر چه نقش ژنتیک به عنوان عامل خطر در ابتلا به سرطان موثر می­باشد امّا مطالعات مختلف نشان می دهند که فاکتور محیطی اصلی در ارتباط با سرطان تغذیه است. مطالعات انجام شده ثابت کرده است که تغذیه در بروز ۳۰ تا ۴۰ درصد انواع سرطانها موثر می باشد. بسیاری از رفتارهای تغذیه ای مانند: نوع غذا،روش آماده کردن غذا،میزان تعادل در کالری دریافتی و تنوع غذایی می­توانند به عنوان عامل خطر در ابتلا به سرطان تاثیر گذار باشند.شواهد نشان می­ دهند که مصرف غذاهای پرچرب،کم فیبر و مصرف نکردن روزانه میوه و سبزی منبع غنی از ویتامینها هستند که با افزایش بروز سرطان های مختلف در ارتباط می­باشند(میربازغ و همکاران،۱۰۹:۱۳۹۱).
بشر امروزی بر خلاف گذشته با خوردن انواع مواد لازم و غیر لازم و حتی گاهی اوقات مضرو زیان آور موجب ناکارآمدی بدن خود شده است.در حالی که در گذشته عامل بسیاری از بیماریها و مرگ و میرها و عفونت بوده است ، در اواخر قرن ۱۹ با تغییراتی که در سبک زندگی سلامت محور با تاکید بر تغذیه به طور خاص اتفاق افتاد، این نوع بیماریها کاهش یافته و جای خود را به بیماریهای مزمن داده است. بر اساس آمار منتشر شده انستیتیو تحقیقات ۲۰ درصد افراد در ایران دچار سوء تغذیه­اند و علی رغم داشتن درآمد کافی به سبب عدم آگاهی تغذیه­ای ناصحیح از تغذیه خوب برخوردار نمی­باشند.بدن آدمی یک مجموعه پیچیده و متنوعی از کارکردهاست و توانایی این را دارد که بدون کمک خارجی خود را از ارزیابی کند اما شرط بازسازی آن است که نیازهای آن به درستی مرتفع گردد و این فرایند پیچیده تحت عنوان تغذیه نام دارد. گرچه طبقه­ی اجتماعی، درآمد و میزان دستیابی افراد به کالاها وخدمات اهمیت فراوانی در تعیین کیفیت زندگی آنها دارد اما سرانجام وضع سلامتی شان عامل بنیادی برای بالندگی وپیشرفت انسانهاست و فقدان آن عامل مهم و موثری در سستی و فروپاشی ملّی شمرده میشود(قاسمی،۱۳۸۸ :۱۸۳)
جداول مربوط به میزان هدر دادن منابع در ایران به خوبی یکی از علل عدم توسعه واقعی و کیفی کشور را نشان می­دهد. عاملی که اتفاقا بر عهده دولتمردان یا سیاست های آنان نیست، بلکه زاییده نگرش مردم در زندگی فردی و اجتماعی خود است. رویکرد مردم به استفاده از منابع که بتدریج در خلال سالیان شکل گرفته، به آسانی هم از بین نخواهد رفت اما بررسی و یادآوری آن، همواره تلنگری است بر این که حرکتی برای اصلاح آن از سوی مردم انجام گیرد.
تصویر زیر مصرف سالانه چند ماده غذایی برای هر نفر و رتبه هر ماده را در هرم غذایی را نشان می­دهد. در واقع نگاهی است اجمالی به فرهنگ و رویه مصرفی مردم ایران.
بررسیهای مختلف نشان می­ دهند که در بخشهایی از جمعیت کشور ما سوءتغذیه وجود دارد .کمی وزن کودکان زیر۵ سال،کمبود پروتئین،کم خونی ، فقرآهن واختلالات ناشی از کمبود ید و …بسیاری از افراد کشور را دچار مشکل کرده است. بر اساس آمارهای منتشر شده توسط انستیتو تحقیقات تغذیه­ای و صنایع غذایی کشور حدود ۲۰ درصد از جمعیت ایران دچار سوءتغذیه هستند و ۲۰ درصد دیگر علی رغم داشتن درآمد کافی به سبب عدم آگاهی و سواد تغذیه­ای از تغذیه­ی مطلوب برخوردار نمی­باشند(جهانگیری و رجبی،۷۶:۱۳۸۰). بررسی رشید خانی و همکارانش بر روی زنان شمال شهر تهران نشان داد که ویژگی­های اقتصادی، اجتماعی چون: تحصیلات دانشگاهی، شاغل بودن، میزان درآمد زن در ماه، میزان درآمد کل خانواده و ویژگی­های جمعیتی نظیر:سن، تأهل، داشتن فرزند، تعداد فرزندان و ابعاد خانواده و قومیت بر روی الگوهای غذایی زنان موثراست(رشید خانی و همکاران،۱۳۸۷). هچنین بررسی علیزاده اقدم بر روی شهروندان تبریزی نشان داد که بین سرمایه فرهنگی، سرمایه اجتماعی و سرمایه اقتصادی، جنس و تأهل و سبک غذایی رابطه وجود دارد(علیزاده اقدم،۱۳۹۰).
پدیده­ سوءتغذیه تمام افراد جامعه را به شکلی همگون متأثر نمی­سازد. پیش بینی­ها و مطالعات در این زمینه نشان می­دهندکه اقشار فقیر،زنان و سالمندان بیشتر از گروه های دیگر در معرض سوءتغذیه خود وخانواده هایشان قرار دارند.
عاملی که تاکنون در امر سوءتغذیه بدان توجه چندانی مبذول نگردیده است عدم آگاهی از شیوه­ مناسب غذایی و وجود باورهایی در زمینه ی شیوه تغذیه است که موجب نابسامانی در امر تغذیه مناسب وکافی می­گردد. بنابراین شناخت عوامل نشأت گرفته از فرهنگ مانند: آداب و رسوم، ارزشها و عادات نادرست غذایی امکان شناسایی و رفع کاستیهایی را که در فرهنگ عمومی تغذیه وجود دارد به ما می­دهد(همان:۷۷).
بنابراین تحقیق حاضر الگوهای غذایی زنان شاغل و خانه دار شهر کرمان را مورد بررسی قرار می­دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی الگوهای غذایی شهر کرمان است اما از آنجا که اکثر زنانالگوهای غذایی خانواده را اجرا می­ کنند، لذا این پژوهش زنان شهر کرمان را هدف قرار داده تا بتوانند الگوهای موردنظر خانواده هایشان را انعکاس دهند. همچنین از آنجا که شاغل و خانه دار بودن زنان ممکن است بر الگوهای غذایی خانواده هایشان موثر واقع شود سعی شده نمونه موردنظر از بین این دو گروه انتخاب گردد. همچنین تلاش شده با توجه به چارچوب نظری تعارضات شغل و تفاوتهای نقش زنان شاغل و تاثیر آن بر الگوهای غذایی خانواده هایشان مورتوجه قرار گیرد.
۱-۳-موضوع تحقیق:
بررسی جامعه شناختی الگوهای غذایی خانواده­های شهر کرمان و عوامل موثر بر آن.
۱-۴- اهداف تحقیق