جدول ۳-۲- روایی و اعتبار پرسشنامه اضطراب وجودی

۷۲۱/۰

بخش اول

آلفای کرونباخ

۸۲۶/۰

بخش دوم

۷۸۰/۰

همبستگی بین دو فرم

۸۷۶/۰

ضریب اسپیرمن-براون

۸۶۸/۰

ضریب دونیمه سازی گاتمن

این مقیاس سی و دو ماده دارد، شیوه ی نمره گذاری این آزمون به صورت صفر و یک است. ‌به این معنا که برای ماده های شماره ۱، ۲، ۴، ۵، ۶، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۱۹، ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۲۸، ۲۹، ۳۰ و ۳۱ پاسخ صحیح یک نمره و پاسخ غلط صفر می‌گیرد و بقیه ی سوالات به صورت برعکس است؛ یعنی پاسخ غلط یک نمره و پاسخ صحیح صفر می‌گیرد(شاهنده،۱۳۸۷).

۳-۲-۳-۴- پرسشنامه ویژگی های شخصیت

یکی از ابزارهای استاندارد برای ارزیابی شخصیت، پرسشنامه شخصیتی نئو است که توسط مک کری و کاستا(۱۹۹۲) تهیه شده است. عوامل پنج گانه اساسی ترین و جامع ترین ابعاد شخصیت را ارائه می‌دهد، زیرا می‌تواند شخصیت افراد را در جهات گوناگون تبیین کرده و هریک از عوامل را به وسیله گروهی از صفات مرتبط با یکدیگر تعریف کند. با توضیح وضعیت فرد در هر یک از عوامل پنج گانه می توان شرح جامعی فراهم کرد تا وضع عاطفی، اجتماعی، تجربی، نگرش و انگیزشی فرد را مشخص کند(شاهنده،۱۳۸۷،ص۹۹). مک کری و کوستا(۱۹۹۲) فرم پنج عاملی تست(فرم ۶۰ سوالی) روی ۲۰۸ نفر از دانشجویان اجرا کرده که ضریب پایایی C,A,O,E,N به ترتیب۸۳/۰ و ۷۵/۰ و ۸۰/۰ و ۷۹/۰ و ۷۹/۰ به دست آورده است.

این پرسشنامه در سال ۱۳۷۸ توسط دکتر گروسی فرشی بر روی دانشجویان ایرانی استاندارد شده و درهمان سال نیز توسط دکتر حق شناس در دانشگاه شیراز(۱۳۷۸) بر روی ‌گروه‌های گوناگون افراد بالغ استاندارد گردید. همچنین این آزمون بر روی بالغین متقاضی استخدام اجرا شده است که پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ از ۵۳/۰ تا ۷۶/۰ در حدود اطمینان ۹۹/۰ به دست آمده و نیز از طریق روش تحلیل این ضرایب از ۵۹/۰ تا ۸۰/۰ به دست آمده است(به نقل از خالقی قدیری،۱۳۸۵).

جدول ۳-۳- پایایی آزمون نئو

N=0/92 E=0/89 O=0/89

A=0/86 C=0/90

آمریکا/کاستا و مک کری

آلفای کرونباخ

N=1539

N=0/88 E=0/86 O=0/86

A=0/65 C=0/83

اسپانیا

آلفای کرونباخ

N=0/86 E=0/73 O=0/56

A=0/68 C=0/87

ایران/ گروسی

۱۳۷۸

آلفای کرونباخ

N=2000

N=0/81 E=0/71 O=0/57

A=0/71 C=0/83

ایران/حق شناس

۱۳۷۸

آلفای کرونباخ

N=502

N=0/53 E=0/74 O=0/76

A=0/60 C=0/64

ایران/ حق شناس ۱۳۷۸در فاصله ۶ تا ۹ ماه

آلفای کرونباخ

N=30

در حال حاضر شکل های مختلفی از نئو در دسترس است. در تمامی آن ها، ماده ها بر اساس یک مقیاس پنج درجه ای که از” کاملا مخالفم” تا ” کاملا موافقم” در نوسان است، درجه بندی می‌شوند. (لاینون و گوداشتاین، ترجمه نقشبندی و همکاران،۱۳۸۲،ص۹۰).

نمره گذاری فرم کوتاه این پرسشنامه که در این پژوهش از این روش نمره گذاری استفاده شده است، در تمام موارد پرسشنامه یکسان نمی باشد. ‌به این معنی که در نمره گذاری برخی از موارد پرسشنامه فرم کوتاه ( سوال های ۵۹، ۵۷، ۵۵، ۵۴، ۴۸، ۴۶، ۴۵، ۴۴، ۴۲، ۳۹، ۳۳، ۳۱، ۳۰، ۲۴، ۲۳، ۱۹، ۱۸، ۱۶، ۱۵، ۱۴، ۱۲، ۹، ۱) به کاملا مخالفم نمره ۴ و به مخالفم نمره ۳، به نظری ندارم نمره ۲، به موافقم نمره ۱ و به کاملا موافقم نمره صفر تعلق می‌گیرد. در حالی که سوالات دیگر این پرسشنامه به صورت عکس حالت گفته شده نمره گذاری می‌شوند(چراغیانی،۱۳۹۱).

روان رنجور خویی شامل سوالات ۵۶، ۵۱، ۴۶، ۴۱، ۳۶، ۳۱، ۲۶، ۲۱، ۱۶، ۱۱، ۶ و ۱ است. برون گرایی شامل سوالات ۵۷، ۵۲، ۴۷، ۴۲، ۳۷، ۳۲، ۲۷، ۲۲، ۱۷، ۱۲، ۷ و ۲ است. انعطاف پذیری شامل سوالات ۵۸، ۵۳، ۴۸، ۴۳، ۳۸، ۳۳، ۲۸، ۲۳، ۱۸، ۱۳، ۸ و ۳ است. توافق پذیری شامل سوالات ۵۹، ۵۴، ۴۹، ۴۴، ۳۹، ۳۴، ۲۹، ۲۴، ۱۹، ۱۴، ۹ و۴ می‌باشد و با وجدان بودن شامل سوالات ۶۰، ۵۵، ۵۰، ۴۵، ۴۰، ۳۵، ۳۰، ۲۵، ۲۰، ۱۵، ۱۰ و ۵ است(همان).

بررسی های گوناگون در ‌گروه‌های سنی و فرهنگی مختلف حاکی از اعتبار آزمون پنج عاملی است. نتایج مشابه بسیاری روی مردان و زنان، سفید پوست ها و غیر سفید پوست ها، جوانان و میانسالان و بزرگسالان به دست آمده است. ‌بنابرین‏ آزمون دارای اعتبار خوبی در ‌گروه‌های جنسیتی، سنی و نژاد های مختلف است. آزمایش مجدد و همسانی درونی که ‌در مورد مقیاس های ساخته شده و بررسی های انجام شده در ‌گروه‌های سنی و فرهنگ های مختلف به کار رفته، حاکی از پایایی آزمون است(کدیور و دانشور،۱۳۸۶).

روایی این پرسشنامه به روش همبستگی آن با پرسشنامه MMPI: مقیاس وسواس پرسشنامهMMPIبا رویه ی اضطراب در مقیاس نئو ‌همبستگی ۵۱% نشان داد. مقیاس اختلال مرزی با رویه ی خشم و خصومت در پرسشنامه نئو همبستگی ۴۷% نشان داد. مقیاس اجتناب با رویه ی کمرویی در پرسشنامه نئو همبستگی ۸۵% نشان داد. مقیاس اسکیزوئید نیز با رویه ی جمع گرایی در پرسشنامه نئو همبستگی ۶۶% نشان داد (مک کری و کوستا،۱۲۹۹).

گروسی فروشی ضرایب همسانی درونی را برای هریک از عوامل نوروز گرایی، برون گرایی، گشودگی، خوشایندی و وظیفه شناسی به ترتیب برابر ۸۶%، ۷۳%، ۵۶%، ۶۸%، و ۸۷% گزارش ‌کرده‌است. روایی ملاکی آزمون به روش همبستگی بین دو فرم گزارش شخصی و فرم مشاهده گر، ضرایبی بین ۴۵% تا ۶۶% را نشان داده است (جلیلی،۱۳۸۹).

۳-۳- شیوه اجرا

گرد آوری داده ها به صورت مراجعه فردی به دانشجویانی که به طور تصادفی از سطح دانشگاه و دانشکده های مختلف آن انتخاب شدند بودند و تمایل به تکمیل پرسشنامه‌ها داشتند، انجام گرفت. دستور العمل تکمیل پرسشنامه به طور جداگانه به آن ها توضیح داده شد. همه ی آزمودنی ها پرسشنامه های سبک زندگی اسلامی، اضطراب وجودی، ویژگی های شخصیتی و فرم مشخصات فردی را بدون محدودیت زمانی تکمیل کردند.

۳-۴- روش آماری

برای محاسبه ی ارتباط بین متغیرهای سبک زندگی اسلامی و خرده مقیاس های آن با متغیرهای اضطراب وجودی و ویژگی های شخصیتی و مؤلفه‌ های آن از روش پیرسون استفاده شد. برای محاسبه ی توان پیش‌بینی اضطراب وجودی و ویژگی های شخصیتی برای سبک زندگی اسلامی از روش رگرسیون گام به گام استفاده نمودیم.

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل

۴-۱- مقدمه

در این فصل داده ها پس از گردآوری، با بهره گرفتن از نرم افزار spss نسخه ۲۰ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در بخش اطلاعات جمعیت شناختی، فراوانی نمونه ها بر اساس وضعیت تاهل، رشته ی تحصیلی و سن مشخص گردیده است.در قسمت آمار توصیفی برای توصیف داده ها از میانگین ،انحراف استاندارد، کجی، کشیدگی و حداقل و حداکثر استفاده شده است.

به نظر موریس (۲۰۰۲) سه گذرگاه اصلی برای تاثیر سطح پایین خودکارآمدی بر احساس افسردگی وجود دارد. اول اینکه زمانی که مردم با یک موقعیت برخورد ‌می‌کنند که در آن مجبور هستند استانداردهای بسیار باارزش داشته باشند، سطح کم خودکارآمدی باعث دلسردی و بیم مشارکت می­ شود. و این به ویژه زمانی درست است که استاندارهای شخصی مرتبط با شایستگی دقیقاً بالاتر از سطح کارآمدی ادراک شده باشد. دوم احساس خودکارآمدی کم اجتماعی ممکن است روند تشکیل ارتباطات اجتماعی مثبت را که رضایت را به زندگی افراد می­بخشد، کاهش دهد و ‌بنابرین‏ باعث افسردگی شود. علاوه بر آن کمبود خودکارآمدی اجتماعی باعث می­ شود افراد اعتقاد پیدا کنند که نمی ­توانند استانداردهای دیگران را برآورده سازند، ‌بنابرین‏ باعث اضطراب آن ها نیز می­ شود. و سومین مورد اینکه خودکارآمدی کم ‌در مورد توانایی کنترل افکار منفی باعث افزایش افسردگی می­ شود، تمام افراد استرس، نگرانی و افسردگی را در زمان­های متفاوت تجربه ‌می‌کنند. اما در شیوه ­های برخورد با آن ها دارای تفاوت­هایی با یکدیگر هستند.

برخی از افراد به صورت موفق با افکار منفی مواجه می­شوند در حالی که برخی دیگر، از راهبردهای غیر مؤثری استفاده ‌می‌کنند که باعث افزایش تنش و افکار منفی بیشتری می­ شود. زمانی که افراد با تهدیدات یا حوادث منفی زندگی مواجه می­شوند سطح بالایی از خودکارآمدی می ­تواند به مدیریت این حوادث بپردازد و آن ها را از افسردگی و دلهره حفظ کندف همچنین زمانی که افراد افسرده یا مضطرب می­شوند حس کم خودکارآمدی آنان را از مقابله مؤثر با موقعیت استرس آور باز می­دارد (موریس، ۲۰۰۲).

بندورا (۱۹۹۶) عقیده دارد که ادراک عدم خودکارآمدی شخصی باعث می­ شود افرادی که فکر ‌می‌کنند توانایی مقابله با امور را ندارند، در موقعیت­هایی که با آن ها روبرو می­شوند همه نوع خطری را متصور شوند و خطر بالقوه را اغراق آمیز جلوه دهند. وقتی که تعداد اندکی از وقایع نامطلوب به صورت علائم به صورت علائم ناکارآمدی در مقابله با امور تعبیر شوند، هر نوع موقعیتی صورت خطرناک جلوه می­ نماید. ‌بنابرین‏ برای اینکه قضاوت­های افراد را درباره تهدیدهای بیرونی درک کنیم، لازم است که قضاوت­های آن ها را درباره توانایی مقابله با امور مد نظر قرار دهیم، زیرا این قضاوت­ها به مقدار زیادی خطر ذهنی رویدادهای محیطی را تعیین می­ کند.

بالا بودن خودکارآمدی و احساس کنترل بر رویدادهای موجود در زندگی شخصی به صورت مثبت به توانایی کنار آمدن با استرس و به حداقل رساندن اثرات زیانبخش آن مربوط است. در واقع این شرایط زندگی به خودی خود نیست که آثار زیانبخش تولید می­ کند، بلکه ناتوانی ادراک شده در کنترل آن ها‌ است که آثار زیانبخش ایجاد می­ کند (بندورا، ۱۹۹۵، به نقل از شولتز، ۱۳۸۲).

کارادیماس و کالانتزی (۲۰۰۴)، در پژوهش خود ‌به این نتیجه رسیدند که حس کارآمدی کم با تفکرات بدبینانه فرد راجع به خود و توانایی­هایش مرتبط است، در حالی که خودکارآمدی بالا با سلامت روانی مرتبط است، همچنین خودکارآمدی بالا باعث می­ شود فرد تکالیف سخت را چالش انگیز (نه تهدید آمیز) ببیند. بندورا (۱۹۹۷) مطرح می­ کند عقاید خودکارآمدی نقش مهمی در چگونگی فکر کردن، احساس، هیجان و رفتار افراد در موقعیت­های گوناگون، بازی می­ کند.

باورهای خودکارآمدی از دو طریق بر تندرستی انسان تاثیر می­گذارند، یکی از طریق تاثیر بر رفتارهای مرتبط با تندرستی فرد و دیگری از طریق تاثیر بر کارکرد زیستی او، به عبارتی هم بر احتمال بروز بیماری­های مختلف و هم بر فرایند بهبود بیماری تاثیر می­ گذارد (پروین و جان، ۱۳۸۱).خودکارآمدی بالا، با تقویت ایمنی بدن، کاهش آزاد شدن هورمون­های مربوط به استرس و کاهش آسیب پذیری نسبت به عفونت­های تنفسی مربوط است (شولتز، ۱۳۸۲). همچنین وید^[۶۸] (۲۰۰۲) معتقد است که افراد دارای خودکارآمدی و احساس کنترل بالا هنگامی که با یک محرک دردناک مواجه می­شوند تولید اپیوئیدهای درونزاد در آن ها افزایش می­یابد و این امر باعث افزایش تحمل در برابر درد و کاهش شدت آن می­ شود.

از طرفی خودکارآمدی نقش محوری در خود تنظیمی حالت های عاطفی بازی می‌کند در این معنا ، ناتوانی دریافت شده در تاثیرکذاری بر رویدادها و شرایط اجتماعی که به طور معنی داری زندگی فرد را متأثر می‌کند در شکل گرفتن احساسات پوچی و نومیدی به شکل اضطراب کمک خواهد کرد (بندورا، ۱۹۹۷).

۲-۳- پیشینه­ پژوهش

با توجه ‌به این که موضوع مورد مطالعه موضوعی نسبتاً جدید ‌می‌باشد و چند سالی بیشتر نیست که مورد توجه روان­شناسان قرار گرفته است، پس پژوهش­های خیلی زیادی هم ‌در مورد آن انجام نشده است، به همین دلیل پیشینه­ این پژوهش از وسعت کمی برخوردار است.

۲-۳-۱- سلامت روان

امروزه اعتلای سلامت به عنوان افق جدیدی در سیستم مراقبت بهداشتی خودنمایی می­ کند و تمرکز صرف بر بیماری و درمان به تدریج جای خود را به خوب بودن و مراقبت تغییر می­دهد. اعتلای سلامتی به معنی به حداکثر رساندن پتانسیل افراد است (هوو^[۶۹] و همکاران، ۲۰۰۱).

تاثیر عوامل روانی اجتماعی در توسعه و پیشرفت سرطان یک فرضیه طولانی مدت از زمان­های گذشته بوده است. در واقع مطالعات اپیدمیولوژیک و بالینی در طی ۳۰ سال گذشته شواهد قوی برای ارتباط بین استرس مزمن، افسردگی و انزوای اجتماعی در پیشرفت سرطان فراهم آورده است. در مقابل تنها شواهد اندکی برای تاثیر نقش این عوامل رفتاری در آغاز سرطان وجود دارد (مورنو^[۷۰] و همکاران، ۲۰۱۰).

آپلبام^[۷۱] و همکاران (۲۰۱۳) در پژوهش خود نشان دادند که سطوح بالای خوش­بینی به طور معنا داری با علائم اضطراب و افسردگی کمتر در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته مرتبط است. همچنین نومیدی کمتر با کیفیت زندگی بهتر همراه است.

لتجندرف^[۷۲] و همکاران(۲۰۰۵) در پژوهش خود بر روی بیماران مبتلا به سرطان تخمدان^[۷۳] دریافتند که عوامل روانی اجتماعی مانند حمایت اجتماعی، پریشانی با تغییر در پاسخ ایمنی سلولی، نه تنها در محیط خونی بلکه حتی در اندازه تومور همراه است.

کیسلی^[۷۴] و همکاران (۲۰۰۸) در پژوهش خود نشان دادند که میزان مرگ و میر در بیماران روانی مبتلا به سرطان بیشتر از جمعیت عادی مبتلا به سرطان ‌می‌باشد، باتی^[۷۵] و همکاران(۲۰۱۲) نیز طی پژوهشی بر روی مردان مبتلا به سرطان دریافتند که بیماران سرطانی که همزمان از مشکلات روانی رنج می­برند زودتر می­میرند و این یافته ‌به این دلیل توجیه پذیر است که افراد مبتلا به سرطان که از مشکلات روانی هم رنج می­برند به احتمال بیشتری به بیماری­های همزمان با سرطان مانند بیماری قلب و عروق یا دیابت مبتلا هستند و همچنین پایبندی کمتری به درمان سرطان دارند که این مسائل طول عمر آنان را کوتاه می­ کند.

مردانی و شهرکی(۱۳۸۹) معتقدند سرطان بیشترین تاثیر منفی را به طور کلی بر وضعیت سلامت روان به ویژه در حیطه عملکرد اجتماعی و عملکرد فیزیکی دارد.

۲-۳-۲-راهبردهای مقابله دینی

۲-۸- تئوری نمایندگی^[۶۹]

یکی از موضوعات مطرح درخصوص ترکیب مالکیت تئوری نمایندگی ‌در شرکت هاست. این تئوری در اصل به مبحث تضاد منافع بین مالکان و مدیران می پردازد، تضاد و تعارضی که از دوگانگی و اختلاف بین اهداف مدیران و اهداف سهام‌داران نشأت می‌گیرد. در حالی که هدف اصلی سهام‌داران به حداکثر رسیدن ثروت خود از طریق حداکثر شدن ارزش شرکت است معمولاً دنبال کردن چنین هدفی از سوی مدیران مورد غفلت واقع می شود و در نتیجه سهام‌داران نسبت به استفاده بهینه ازسرمایه و ثروت خود توسط مدیران دچار تردید می‌شوند ( شلیفر و ویشنی،۱۹۸۶)^[۷۰].

طبق تعریف جنسن و مک لینگ “رابطه نمایندگی قراردادی است که ‌بر اساس آن صاحب کار یا مالک ، نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می‌کند”.

در روابط نمایندگی، هدف مالکان حداکثرسازی ثروت است و لذا به منظور دستیابی ‌به این هدف بر کار نماینده نظارت می‌کنند و عملکرد او را مورد ارزیابی قرار می‌دهند.

‌بر اساس تئوری نمایندگی، مالکان یا سهام‌داران که با هدف کسب حداکثر بازده در مقابل ریسک معقول در یک شرکت سرمایه گذاری کرده‌اند از طریق انتخاب فرد یا افرادی به عنوان مدیر یا مدیران شرکت اهداف خود را دنبال می‌کنند اما در موارد زیادی به دلیل جدا بودن مالکیت از مدیریت ممکن است اهداف دو گروه یاد شده در یک راستا قرار نداشته باشد. در نتیجه، تلاش های مدیران لزوماًً در راستای نیل به اهداف سهام‌داران به کار گرفته نمی شود و ‌به این ترتیب نوعی تضاد منافع بین آن ها به وجود می‌آید. این معضل که از سال ها پیش مورد توجه سهام‌داران و کارشناسان حوزه مالی و سرمایه گذاری قرار گرفته است منجر این امر گردیده که برای حل مشکل از عوامل و ابزارهای انگیزشی استفاده شود. در نتیجه، هزینه هایی از ناحیه مغایرت نتایج عملکرد مدیران و انتظارات سهام‌داران، به کارگیری عوامل انگیزشی و استفاده از فرآیندها و سیاست های نظارتی برای سهام‌داران ایجاد شده است که از آن ها به عنوان هزینه های نمایندگی یاد می شود.

بدین ترتیب می توان انتظار داشت که وجود تضاد منافع در شرکت های سهامی به طور معمول وجود داشته باشد زیرا هیچگاه مدیران مالک صد در صد سهام نیستند. حتی هنگامی که مدیران بخشی از سهام شرکت را در اختیار دارند با توجه به اینکه حاصل تلاش ها و تدابیر آنان به طور ۱۰۰ % نصیب خودشان نمی شود ممکن است از تمامی توان خود برای حداکثر کردن ثروت سهام‌داران بهره نگیرند . این وضعیت در شرکت‌های بزرگتر با شدت بیشتری نمود پیدا می‌کند که مدیران درصد کمی از سهام را در تملک خود دارند.

در یک دسته بندی کلی هزینه های نمایندگی را می توان به سه گروه اصلی زیر تقسیم کرد:

۱- هزینه ها و مخارج مربوط به نظارت، مانند هزینه های حسابرسی؛

۲- هزینه های مربوط به ساختار سازمانی و فرایند ایجاد محدودیت برای مدیران، از قبیل انتصاب افرادی خارج از شرکت در ترکیب هیئت مدیره؛

۳- هزینه های فرصت از دست رفته که می‌تواند در اثر محدود کردن اختیارات مدیریت برای شرکت به وجود آید (شریعت پناهی، ۱۳۸۲ )^۱.

حال که ترکیب سهامداری و به ویژه مالکیت مدیران در شرکت از موضوعات مهمی است که می‌تواند هزینه ها و یا فرصت هایی را در موقعیت های مختلف برای شرکت به وجود آورد باید دید چگونه می توان ساختار مالکیتی مناسبی را مورد توجه قرار داد که از یک سو تلاش های مدیریت در راستای تأمین اهداف سهام‌داران باشد و از سوی دیگر حتی الامکان هزینه های نمایندگی به حداقل ممکن برسد. در این زمینه تحقیقات و تجربیات متعددی پیش رو قرار دارد اما تنها بخشی از آن ها به بررسی اثر ترکیب مالکیت براین موضوع پرداخته‌اند و مالکیت مدیران را مورد توجه قرار داد ه اند (ساک کیون، ۲۰۰۲)^[۷۱].

۲-۹- جریان وجوه نقد آزاد و مشکلات نمایندگی ناشی از آن

در صورت جریان وجوه نقد معمولاً وجوه نقد حاصل از فعالیت­های عملیاتی، بیانگر توانایی شرکت در ایجاد جریان­های نقدی است. کیمل و همکاران^[۷۲] معتقدند وجوه نقد حاصل از فعالیت­های عملیاتی نه تنها باید در دارایی­ های ثابت جدیدی سرمایه ­گذاری شده تا شرکت بتواند سطح جاری فعالیت­های عملیاتی خود را حفظ نماید بلکه بخشی از این وجوه نیز باید به منظور رضایت سهام‌داران تحت عنوان سود سهام و یا بازخرید آن بین آن ها توزیع گردد. ‌بنابرین‏ وجوه نقد حاصل از فعالیت­های عملیاتی به تنهایی نمی­تواند به عنوان توانایی واحد تجاری برای ایجاد جریان­های نقدی تلقی گردد. از این رو لازم است به منظور ارزیابی توانایی واحد تجاری، در کنار وجوه نقد حاصل از فعالیت­های عملیاتی جریان­های وجوه نقد آزاد آن نیز محاسبه و مورد ارزیابی قرار گیرد(مارتین و پتی،۲۰۰۰)^[۷۳].همچنین از نظر مارتین و پتی معیارهای قدیمی حسابداری از قبیل سود هر سهم و بازده دارایی­ ها به تنهایی نمی ­توانند بیانگر عملکرد واحد تجاری باشند بلکه این معیارها باید در کنار معیارهایی از قبیل جریان­های وجوه نقد آزاد واحد تجاری به کار برده شوند. چون در حالی که سود مکرراً توسط مدیران واحدهای تجاری دستکاری می­گردد، کتمان و دستکاری جریان­های نقدی آزاد بسیار دشوار است. بررسی مطالعات انجام شده حاکی از وجود دیدگاه­ های متفاوت درباره جریان­های وجوه نقد آزاد و روش محاسبه آن ‌می‌باشد. جنسن جزو اولین کسانی بود که تئوری جریان­های وجوه نقد آزاد را تبیین و از آن تعریفی ارائه نمود.

۲-۱۰- پیشینه پژوهش

۲-۱۰-۱- پژوهش های مرتبط در برون از کشور

چن و همکاران (۲۰۰۷) به بررسی تاثیر هزینه های نمایندگی ناشی از جریان نقد آزاد روی هزینه سرمایه شرکت پرداختند . نتایج نشان داد که شرکت های دارای سهام‌داران عمده وتاثیرگذار ،هزینه های نمایندگی ناشی از جریان نقد آزاد کمتر و در نتیجه هزینه سرمایه کمتری دارند وقدرت آن ها در کنترل جریان نقد آزاد بیشتر است . آن ها جریان نقد آزاد را به عنوان شاخص معرفی کردند که می‌تواند خطر بالقوه ناشی از سرمایه گذاری بیش از حد مدیران را نشان می‌دهد .

هوآوجونکسی (۲۰۰۷) با بررسی ۲۷۳ شرکت چینی با مالکیت خصوصی و دولتی ‌به این نتیجه رسیدند که بین مدیریت سود و ساختار مالکیت رابطه غیر خطی وجود دارد . به نحوی که شرکت‌های با مالکیت خصوصی ، تمایل زیاد به حداکثر کردن سود حسابداری خود دارند . از سوی دیگر ، تعقیب منافع شخصیتی توسط مالکان عمده یا به عبارتی اثر تمرکز مالکیت بر مدیریت سود در شرکت‌های با مالکیت خصوصی ، کمتر از شرکت‌های با مالکیت دولتی است .

در عصر حاضر نیروی کار ، مواد خام یا سرمایه منابع اصلی نیستند ، بلکه دانش ، محوریت دارد . در سازمان ها سرمایه های فیزیکی وذهنی ایجاد ارزش نموده ، ثروت تلقی می‌شوند . سرمایه ذهنی متشکل از سرمایه انسانی و سرمایه دانش می‌باشد که تعامل و یکپارچه سازی مؤثر این دو نوع سرمایه ذهنی در بیشینه کردن بهره وری الزامی است لذا استقرار سیستم های مختلف بدون توجه و شناخت مدیریت دانش در سازمان ها منجر می شود که نتایج حاصل شده از استفاده آن در سازمان ها مشهود نبوده و کارایی لازم خود را نداشته باشد ، لذا ترکیب دو مقوله مهم مدیریت زنجیره تأمین و سیستم های اطلاعاتی با میانجی­گری مدیریت دانش آن ها را به صورت ابزاری قدرتمند در جهت ایجاد بهبود نواقص موجود در سیستم هدایت می‌کند و این امر جز با شناخت درست و مناسب مدیریت دانش و بررسی نقش و جایگاه آن در سازمان­ها امکان پذیر نمی باشد. و با توجه به اینکه شرکت خودروسازی سایپا در ایران جزء شرکت های بزرگ در صنعت ایران به شمار می رود . استفاده از سیستم اطلاعاتی قوی در شرکت سایپا منجر ‌به این می­ شود که برنامه ریزی و بودجه بندی، گزارش­دهی عملکرد/مالی، کنترل هزینه و کنترل یکپارچه به صورت هدفمند صورت گیرد و همچنین داشتن مدیریت زنجیره تأمین ‌در شرکت باعث می­ شود که زیر ساخت­های سازمانی، تکنولوژی اطلاعات،سیستم پشتیبانی تصمیم ­گیری، روابط بین سازمانی به صورت استاندارد صورت گیرد و همچنین داشتن مدیریت دانش باعث بروز کسب دانش، ثبت دانش، انتقال دانش، خلق دانش و کاربرد دانش در شرکت سایپا می­گردد. و همچنین جهت رشد کیفی و کمی در زمینه خودروسازی در منطقه و جهان نیاز مبرم به زنجیره تأمین منظم به همراه سیستم اطلاعاتی قوی دارد. شرکت سایپا جهت رقابت با همکاران خود باید فعالیت های خود را چه در زمینه تولید چه در زمینه فروش و جذب مشتریان با دانش روز پیش ببرد که اگر این دانش به همراه داشتن سیستم اطلاعاتی قوی و همچنین داشتن مدیریت زنجیره تأمین باشد این شرکت می ­تواند به اهداف خود به نحو احسنت برسد. ‌بنابرین‏ در این پژوهش با هدف بررسی تأثیر سیستم­های اطلاعات مدیریت بر زنجیره تأمین با میانجی­گری مدیریت دانش در شرکت سایپا ‌به این سؤال پاسخ می­دهد که آیا سیستم­های اطلاعاتی بر زنجیره تأمین با میانجی­گری مدیریت دانش در شرکت سایپا تأثیر معنادار دارد؟

۱-۳) اهمیت و ضرورت پژوهش

توسعه ی سیستم های اطلاعاتی به عنوان ضرورت عصر اطلاعات، چالش های فراوانی را پیش روی سازمان ها قرار داده است . اساساً هدف از توسعه ی سیستم های اطلاعاتی افزایش کارایی در رسیدن به اهداف کسب وکار است(رئیس فر و همکاران،۱۳۹۲).

سیستم اطلاعاتی سیستمی است که داده ها را از واحدهای مختلف دریافت نموده و تولید اطلاعات می‌کند و اطلاعات مربوط ، به موقع ، دقیق و شکیل را در اختیار سطوح مختلف مدیران جهت تصمیم گیری بهینه قرار می­دهد . که در قسمت معرفی مدیریت دانش به شناخت واژهای اطلاعات و داده اقدام می شود(ایران­بان و ادیبی،۱۳۸۶).

نقش سیستم های اطلاعاتی به عنوان ابزار جمع ­آوری، ذخیره سازی و به اشتراک گذاری اطلاعات حائز اهمیت است؛ نقطه تلاقی سیستم های اطلاعاتی و مدیریت دانش نیز همین است. سیستم­های اطلاعاتی مناسب و منطبق با نیازهای سازمان می ­توانند فرایند مدیریت دانش را تسهیل و مؤثرتر نمایند(سیدی،۱۳۹۲).

دانش(دانسته مبتنی بر تجربه) یک منبع کلیدی در هر سازمانی است. انسان هرچه بیشتر بداند، بهتر می ­تواند عمل کند. دیگر دورانی که در آن فقط پول، زمین و نیروی بازو، به عنوان سرمایه شناخته می شدند، به سر آمده است. در دنیای امروز، دانش نه تنها به ‌عنوان یک سرمایه محسوب می­ شود؛ بلکه به عنوان مهمترین سرمایه نیز برای سازمان ها تلقی می شود. لذا در عصر دانایی که در آن دانش بسان مهمترین سرمایه محسوب می‌گردد، سازمان ها نیازمند رویکرد مدیریتی متفاوت نسبت به مسائل سازمان و کارکنان هستند.حفظ و نگهداری کارکنان سازمان ها و پرورش ظرفیت یادگیری آنان نقش تعیین ‌کننده‌ای در موفقیت برای سازمان دارد. لذا همانند مدیریت منابع فیزیکی مانند پول، مدیریت دانش نیز باید بخشی از سیاست های استاندارد سازمان باشد. مدیریت دانش، مربوط به استفاده نظام­مند از دانش در سازمان و به کارگیری آن در فعالیت ها، به منظور تحقق اهداف و رسالت سازمان است. هدف مدیریت دانش، جلوگیری از تکرار اشتباهات و اتخاذ تمامی تصمیمات بر اساس دانش سازمان ‌می‌باشد(برگرون،۱۳۸۶).

هسته اصلی سیستم مدیریت دانش در واقع تفکر و نگرش مدیریت است. یک مدیر آگاه می‌تواند ترتیب اثری دهد که این فرایند با حداقل امکانات سازمان عملی شود. البته در این بین نباید از نقش حیاتی پرسنل غافل شد. بدون همکاری و مشارکت پرسنل سازمان به هیچ کدام از این موارد دست نمی یابد. مدیریت دانش فرایندی بالاتر و وسیع تر از مدیریت اطلاعات است.نقطه تلاقی سیستم های اطلاعاتی و مدیریت دانش به دانش و اطلاعات مربوط می شود. مدیریت دانش و سیستم های اطلاعاتی هردو به افزایش کارایی و اثربخشی سازمان، حداکثر کردن کارایی سازمان از طریق به کارگیری دانش مشترک، بهبود زنجیره ارزش افزوده توجه می نمایند(درودی،۱۳۹۲).

مدیریت زنجیره تأمین نوین نه تنها به بررسی راه های ترویج هزینه در سراسر کانال ها ی عرضه کالا وخدمات می پردازد، بلکه باید بین تقاضای روز افزون مشتریان برای ارائه خدمات به موقع و کارآمد موازنه ایجاد کرده و از تحولات سریعی که در عرصه فناوری صورت می‌گیرد نیز، غافل نباشد.امروزه هیچ شرکتی نمی تواند از مدیریت زنجیره تأمین چشم پوشی کرده و انتظار بقا داشته باشد از اینرو ، اندیشه زنجیره تأمین به یک اندیشه رایج در همه شرکت های عمده در سراسر جهان تبدیل شده است و اگر تا چند سال پیش ، دسترسی به بازارهای جهانی فقط در اختیار بزرگترین و موفق ترین شرکت ها بود، امروزه به برکت وجود فناوری های پیشرفته از جمله اینترنت ، حتی کوچک ترین شرکت ها نیز می‌توانند به بازارها و نمایشگاه ها ی اینترنتی وارد شده و کالای خود را با بهترین قیمت ها و شرایط عرضه کنند (نیلی پور طباطبایی و همکاران،۱۳۹۱).

گروه خودروسازی سایپا فلسفه و نگرش خود را بر پنج اصل رشد متوازن و مستمر، ایجاد ارزش پایدار برای ذینفعان، رهبری هزینه رقابتی، دستیابی به برند برتر ایرانی و کمینه سازی ریسک در سرمایه گذاری، بنا نموده است. این فلسفه در قالب برنامه راهبر تشریح و اجرا می‌گردد :

رشد متوازن و مستمر

گروه سایپا از طریق برنامه ریزی جامع و کامل و حذف موانع موجود توسعه ، در جهت رشد متوازن و مستمر خود گام بر می‌دارد. این گروه رشد متوازن را در دو حوزه زیر مورد توجه قرار داده است:

• • توسعه کسب و کار

• • منابع انسانی

تکالیف اضدادی:

تا اینجا دستورالعمل ها از نوعی بود که درمانگر وقتی آن ها را به خانواده می‌دهد که می‌خواهد خانواده به آنچه او می‌گوید عمل کنند. نوع دیگر، دستورالعملی است که درمانگر وقتی به اعضای خانواده می‌دهد که می‌خواهد در مقابل او مقاومت کنند، مقاومتی که باعث تغییر آن ها خواهد شد. این تکالیف ممکن است به نظر اعضای خانواده اضدادی یا غیر عادی جلوه کند، زیرا درمانگر از یک سو به آن ها می‌گوید می‌خواهد برای تغییر به آن ها کمک کند و در عین حال از آن ها می‌خواهد تغیر نکنند. این روش مبتنی بر این نظر است که بعضی خانواده هایی که برای کمک مراجعه می‌کنند در مقابل کمک عرضه شده ایستادگی می‌کنند. اعضای چنین خانواده ای برای واداشتند درمانگر به تلاش و شکست دادن او بسیار مستعداند. درمانگر اعضای خانواده را به سمت بهبود سوق می‌دهد، ولی آن ها مقاومت کرده و او را به ادامه ی تلاش تحریک می‌کنند. این وضعیت، هم برای درمانگر و هم برای خانواده توام با ناکامی است. این وضع کم و بیش ‌در مورد تمام خانواده هایی که در حالت ثبات، در مقابل تغییر مقاومت می‌کنند صادق است. اگر وضع آن ها بحرانی و بی ثبات و همگی آن ها آشفته باشند، معمولا دستورالعمل ها را بسهولت پیگیری می‌کنند، زیرا در تلاش ثبات اند. اما اگر در حالت ثبات باشند و درمانگر از آنا درخواست تغییر کند، در واقع درخواست بی ثباتی و چیز تازه ای می‌کند که ممکن است در مقابل آن واکنش کنند. مع هذا تمام خانواده ای که به دنبال کمک می‌آیند به حد کافی بی ثبات هستند که به طلب کمک آمده اند. لذا هرگز وضعیت خانواده صرفا یکی از دو وضعیت (ثبات یا بی ثباتی)نیست.

به طور کلی دو شیوه ی توسل به تکلیف اضدادی وجود دارد: ۱- روش برخورد با کل خانواده ۲- دستورالعمل هایی که صرفا بخشی از خانواده را دربر می‌گیرد.

روش برخورد با کل خانواده:

این روش را با یک مثال توضیح می‌دهیم؛ خانواده ای با یک فرزند دشوار که نمی خواهد به مدرسه برود، پا به عرصه درمان می‌گذارد. درمانگر می‌تواند در چارچوب کارش که عبارت از برگرداندن پسر به مدرسه است با خانواده درباره ی این احتمال صحبت کند که چطور است پسر به مدرسه نرود. ممکن است اظهار دارد که بد نیست پسر در خانه بماند، و می‌تواند بسته به خصوصیات خانواده دلایل گوناگون هم برای این کار عنوان کند. می‌تواند بگوید که اگر پسر آن ها مثل یه بچه عادی به مدرسه برود، احتمالا باعث آشفتگی خانواده می شود و لذا همان بهتر که در خانه بماند.

برای استفاده از این روش مهارت لازم است، زیرا درمانگر در آن واحد چند نکته متفاوت را به مراجع منتقل می کمد. از یک سو می‌گوید” می خواهم برای بهبود به شما کمک کنم”. و از سوی دیگر می‌گوید ” من از روی خیرخواهی نگران شما هستم”. به خانواده چیزهایی می‌گوید که در مرز تحقیر است: می‌گوید فکر می‌کند اعضای خانواده می‌توانند بهنجار بودن را برخود هموار کنند، و در عین حال می‌گوید که شاید از بهنجار بودن عاجز باشند. خطرات این روش وقتی ظاهر می شود که درمانگر نتواند تمام این نکات را در آن واحد اظهار کند. اگر نتواند، احتمالا اعضای خانواده صرفا احساس می‌کنند که درمانگر فکر می‌کند آن ها ناامیدند. شاید هم احساس کنند که از موضع خود برای خوار کردن آن ها استفاده می‌کند. یا اینکه درمانگر واقعا به تغییر کردن یا نکردن آن ها اهمیت نمی دهد.

این روش وقتی موفق است که اعضای خانواده برای اینکه به درمانگر ثابت کنند که آن ها هم به شایستگی سایرین هستند، به اهداف درمان تحقق ببخشند. آن ها ” خودبخود” تغییر می‌کنند. وقتی تغییر واقع شد درمانگر باید آن را بپذیر؟ اجازه دهد خانواده با اثبات در اشتباه بودن درمانگر، او را مکنوب کند.اگر می‌خواهد از تداوم تغییر مطمئن شود، می‌تواند به اعضای بگوید که احتمالا تغییر آن ها موقتی است و دوباره به حال اول برخواهند گشت. آنوقت خانواده به تغییر ادامه خواهد داد تا به او ثابت کند تغییر موقتی نیست. کاری که درمانگر با صحبت از موقتی بودن می‌کند، بستن راه برگشت است.

دستورالعملی که بخشی از خانواده را دربر می‌گیرد:

این روش درمانگر خواستار استفاده از روش اضدادی ‌در مورد تمام اعضای خانواده نیست، بلکه این روش را صرفا ‌در مورد یک شخص بخصوص یا یک زوج بخصوص به کار می‌برد. با این حال روش کار همان است: یعنی در چارچوب کمک به اشخاص برای تغییر، از آن ها می‌خواهد وضع خود را در حالت فعلی حفظ کنند(تغییر ندهند).

برای مثال، مورد زن و شوهری را در نظر بگیرید که گرفتار نزاع دائمی و بی ثمراند. درمانگر می‌تواند از آن ها بخواهد که بروند خانه و در وقت معین برای مدت معینی مثلا سه ساعت دعواکنند. هدف واداشتن آن ها برای دعوای کمتر است. مردم دوست ندارند دعوا کنند یا خود را درمانده نمایند، خصوصاً آن هم ‌به این علت که یک نفر از آن ها خواسته که این کار را بکنند. به همین ترتیب اگری فرزندی والدین خود را عصبانی می‌کند، درمانگر می‌تواند از او بخواهد که یک هفته تمام این کار را انجام دهد. اگر فرزند آن ها را تحریک کند، آن ها دست به واکنش متفاوتی خواهند زد، زیرا خود آن ها شنیده اند که این کار از فرزند خواسته شده است. اگر کودک آن ها را تحریک نکند درمانگر به هدف خود یعنی تغییر یک الگوی رفتاری حاکم بر خانواده رسیده است.

مراحل مداخله اضدادی:

برای خلاصه کردن روش اضدادی می توان مراحل صحیح آن را با یک مورد نمونه نشان داد. یک پسر بچه نه ساله را بخاطر مشکل استمناء واسواسی به کلینیک روانی آوردند. او در مدرسه استمناء می کرد و همین کار را در خانه هم انجام می‌داد. این کار آنقدر شدت داشت که جلوی شلوارش سوراخ شده بود و به گفته مادرش به خاطر وجود خون در ادرارش بستری شده بود. و این مشکل از پنج سالگی پسرک وجود داشته است.

مراحل روش اضدادی را می توان اینطور خلاصه کرد. اول، همچون تمام روش های درمانی مبتنی بر دستورالعمل، باید رابطه ای ایجاد کرد که هدف آن تغییر باشد. وقتی کسی برای درمان مراجعه می‌کند، این هدف تلویحا مبنای رابطه است، اما می توان بر آن تأکید کرد. دوم، باید مشکل را به روشنی مشخص نمود. ‌در مورد این مثال، مشکل استمناء در انظار تعریف شد. سوم، باید ‌هدف‌های‌ درمانی را به وضوح معین کرد. هدف جلوگیری از استمناء بیمار بود. تعیین دقیق درمانی وقتی مهم است که یک فن مؤثر درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.